پذیرش سرپرستی فرزندان بی‌سرپرست و بدسرپرست از جمله اموری خیرخواهانه‌ای است که برخی از افراد خواستار آن هستند و در پی پذیرش حضانت کودک هستند.

گذشته از آن برخی افرادی که امکان بچه‌دار شدن ندارند یا حتی خودشان فرزندی دارند نیز می‌توانند کودک را به عنوان فرزندخوانده بپذیرند، بر طبق قانون حمایت از کودکان بی‌سرپرست و بدسرپرست این امکان برای زنان مجرد بالای سی سال نیز فراهم است.

در این مقاله از   دفتر اسناد رسمی 136 استان بوشهر (شهر دالکی)   ضوابط و شرایط فرزند خواندگی را بررسی می‌کنیم و مدارک و مراحل لازم برای ثبت چنین درخواستی را بر خواهیم شمرد.

شرایط فرزندخواندگی چیست ؟

بر طبق قانون همسرانی که بیش از پنج سال از تاریخ ازدواجشان گذشته باشد و صاحب فرزند نشده‌اند، زو‌ج‌هایی که صاحب فرزند شده‌اند اما باز هم تمایل دارند فرزندی را به سرپرستی بپذیرند و نیز دختران مجردی که دست‌کم سی سال سن داشته باشند.

در میان این سه دسته اولویت وجود دارد، اولویت اول واگذاری حضانت با زو‌ج‌هایی است که نتوانسته‌اند صاحب فرزند شوند ولی شرایط فرزند خواندگی در مورد انها صدق می‌کند و پس از آن اولویت دوم با زنان مجرد است و در نهایت زوج‌هایی که خودشان صاحب فرزند هستند.

مراحل و شرایط فرزند خواندگی

هر شخصی که برای حضانت و سرپرستی کودکان بی‌سرپرست یا بدسرپرست اقدام می‌کند باید واجد شرایطی باشد، این شرایط عبارتند از:

• سلامت جسمانی و روانی لازم برای نگهداری و سرپرستی بچه

• اعتقاد به ادیانی که بر طبق قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران پذیرفته است (اسلام، مسحیت، کلیمی و زرتشتی)

• عدم ابتلا به بیماری‌های دشوار یا واگیردار

• محجور بودن (بر طبق قانون سه دسته افراد صغیر، مجانین و اشخاص غیر رشید محجور محسوب می‌شوند)

• داشتن صلاحیت اخلاقی

• نداشتن سوء سابقه و عدم محکومیت جزایی موثر

• نداشتن اعتیاد و وابستگی به مواد مخدر، مواد روان‌گردان و الکل

• تمکن مالی مناسب

• تملیک و یا تعهد تملیک بخشی از اموال به نفع کودک

مراحل ثبت نام

قطعا اعلام ثبت درخواست سرپرستی شامل مراحلی است و بدون طی کردن این مراحل امکان‌پذیر نخواهد بود، این مراحل عبارتند از :

• در مرحله اول لازم است زوج یا فرد متقاضی در خواست خود را به انضمام مدارک مورد نیاز و در سامانه بهزیستی به نشانی http://adoption.behzisti.net وارد کنند؛

مدارک لازم جهت دریافت حضانت کودک بر طبق شرایط فرزند خواندگی بدین ترتیب است :

• تصویر صفحه اول و دوم شناسنامه زوج

• تصویر سند ازدواج

• گواهی پزشکی قانونی مبنی بر عقیم بودن زن یا شوهر

• گواهی عدم امکان بارداری از پزشک متخصص

• گواهی سلامت جسم و روان از پزشکی قانونی برای زن و مرد

• گواهی سلامت از پزشک جهت عدم ابتلا به بیماری‌های واگیردار و صعب العلاج

• ارائه حکم سرپرستی آزمایشی از مراجع قضایی

• گواهی تمکن مالی اعم از فیش حقوقی، فتوکپی سند منزل مسکونی، ماشین و…

• گواهی برگ عدم سوء پیشینه کیفری زن و شوهر

• گواهی عدم اعتیاد

برای اطلاعات بیشتر؛ وکالت سرپرستی فرزند را مطالعه کنید.

همچنین لازم است زوج متقاضی علاوه بر ارائه مدارک لازم، در جلسات مشاوره پیش از فرزندپروری و کمیته فرزند خواندگی از جمله موارد بسیار مهمی است که زوج یا فرد متقاضی باید در آن شرکت جویند و نتیجه‌ی این جلسات در پرونده‌شان لحاظ شود.

• پس از دریافت تائید ابتدایی، مصاحبه و بازدید مددکاری اولیه صورت می‌پذیرد و لازم است خانواده تا پیدا شدن کودک واجد شرایط منتظر باشند؛

• در مرحله سوم و پس از پیدا شدن کودک واجد شرایط، لازم است گواهی تائیدیه او از یک روان‌شناس مورد تائید سازمان بهزیستی و نیز گواهی عدم اعتیاد و سوء پیشینه او صادر شود؛

• در مرحله‌ی چهارم، بین زوج یا فرد متقاضی و کودک، ملاقاتی ترتیب داده می‌شود تا پذیرش آنان بررسی شود؛

• در صورتی که پذیرش سرپرستی فرزند برای متقاضیان قطعی شود، قاضی یک حکم موقت را برای دوره‌ی ۶ ماه صادر کرده و پس از تائید کارشناسان سازمان بهزیستی کشور این حکم قطعیت خواهد یافت.

حضانت فرزند یکی از مهم‌ترین مسائل حقوقی و خانوادگی است که پس از جدایی والدین مطرح می‌شود در این مقاله، به بررسی جامع قوانین و مقررات مربوط به شرایط گرفتن حضانت فرزند توسط مادر می‌پردازیم تا درک بهتری از حقوق و وظایف والدین در این زمینه داشته باشیم.

تعریف حضانت: حضانت در لغت به معنای آغوش گرفتن و در اصظلاح به معنای نگهداری، مراقبت و تربیت فرزند است. طبق قانون، حضانت هم حق والدین است و هم تکلیف آنها در قبال فرزندانشان. این مفهوم با ولایت متفاوت است؛ ولایت به معنای سرپرستی قانونی و تصمیم‌گیری در امور مالی و حقوقی فرزند است که معمولاً به پدر یا جد پدری تعلق دارد.

قوانین حضانت فرزند در ایران

1. حضانت تا ۷ سالگی: طبق ماده ۱۱۶۹ قانون مدنی، حضانت فرزندان تا سن ۷ سالگی با مادر است. این قانون برای هر دو جنس (دختر و پسر) یکسان اعمال می‌شود.

2.  حضانت پس از ۷ سالگی: پس از ۷ سالگی تا زمان بلوغ، حضانت به پدر منتقل می‌شود. سن بلوغ برای دختران ۹ سال قمری و برای پسران ۱۵ سال قمری است.

3. حضانت پس از بلوغ: پس از رسیدن به سن بلوغ، فرزند می‌تواند خود تصمیم بگیرد که با کدام یک از والدین زندگی کند.

4. اختلاف در حضانت: اگر بعد از ۷ سالگی بین والدین در مورد حضانت اختلاف پیش آید، دادگاه با در نظر گرفتن مصلحت کودک تصمیم‌گیری می‌کند.

5.  حضانت در صورت فوت یکی از والدین: در صورت فوت یکی از والدین، حضانت به طور خودکار به والد دیگر منتقل می‌شود. چرا که مهمترین موضوع مصلحت فرزند و طفل است و بهترین شخص برای ایشان  والد دیگر است و اگر پدرفوت کند فرزند جهت نگهداری به بستگانی همچون عمو و مادربزرگ سپرده نمیشود . و با توجه به جنبه های عاطفی و تربیتی و وابستگی روانی فرزند و مادر ،سلب حضانت از مادر واعطای حضانت به عمو و سایر بستگان ( نه پدر ) نیازمند در معرض خطر بودن سلامت جسمانی و تربیتی فرزند به نحو بسیار فاحش و واضح می باشد.

شرایط سلب حضانت

در برخی موارد، دادگاه می‌تواند حق حضانت را از والدین سلب کند. این موارد عبارتند از:

1. اعتیاد به مواد مخدر، الکل یا قمار

2. بیماری روانی (با تأیید پزشکی قانونی)

3. سوء استفاده از کودک یا وادار کردن او به اعمال خلاف اخلاق

4. خشونت فیزیکی بیش از حد متعارف

5. عدم توانایی در نگهداری و تربیت صحیح فرزند

حضانت در طلاق توافقی: در طلاق توافقی، والدین می‌توانند در مورد حضانت فرزندان زیر سن بلوغ با یکدیگر توافق کنند. این توافق باید شامل نحوه ملاقات فرزند و میزان نفقه نیز باشد. البته دادگاه باید این توافق را تأیید کند تا اطمینان حاصل شود که به نفع کودک است.

حق ملاقات فرزند

والدی که حضانت فرزند را ندارد، حق ملاقات با او را دارد. زمان و مکان ملاقات معمولاً با توافق والدین تعیین می‌شود، اما اگر به توافق نرسند، دادگاه در این مورد تصمیم‌گیری خواهد کرد.

نفقه فرزند

نفقه به معنای تأمین هزینه‌های زندگی فرزند است. معمولاً پرداخت نفقه بر عهده پدر است، حتی اگر حضانت با مادر باشد. نفقه شامل هزینه‌های خوراک، پوشاک، مسکن، تحصیل و درمان می‌شود. در صورت فوت پدر یا عدم توانایی او در پرداخت نفقه، این مسئولیت به ترتیب بر عهده جد پدری و سپس مادر خواهد بود.

در ادامه مطلب بخوانید:نکات مهم در مورد حضانت فرزند و شرایط گرفتن حضانت فرزند توسط مادر ، نتیجه‌گیری و نکته نهایی سوالات متداول و...

زمانی که بین دو طرف یک تعهد وجود دارد، معمولاً مدیون (شخصی که باید تعهد را انجام دهد) ناچار به انجام آن تعهد است، مگر آنکه طلبکار (دائن) از اجرای آن تعهد که به نفع اوست، صرف نظر کند. قاعده ابراء به این موضوع اشاره دارد که طلبکار از حق خود چشم پوشی کند . در این مقاله از دفتر اسناد رسمی 136 استان بوشهر، به موضوع ابراء چیست می‌پردازیم.

ابراء چیست ؟

ابراء نوعی ایقاع است و به صورت رایگان صورت می‌گیرد، به این معنی که طلب‌کار به طور اختیاری از حق خود صرف نظر می‌کند. این عمل به منظور اجتناب از ادامه رسیدگی به موضوع، حل و فصل سریع‌تر اختلافات، حفظ روابط اجتماعی یا به دلایل دیگر ممکن است صورت گیرد.

در کتب فقهی، ابراء به صورت جداگانه و مستقل بررسی نشده است. بلکه در باب‌های دیگری نظیر هبه، کفالت، حواله، ضمان و نکاح در بحث تفاوت ابراء با سایر معاملات مورد بحث قرار می‌گیرد. فقها ابراء را لازم می‌دانند، به این معنی که صاحب حق حقی که در ذمه مدیون است را صرف نظر کند، و استفاده از خیار در این مورد (حتی خیار شرط) مجاز نیست.

ماهیت ابراء

ماهیت ابراء در فقه و حقوق مورد بحث است و نظرات مختلفی در این زمینه وجود دارد. دو مسأله مهم درباره ماهیت ابراء بحث می‌شود:

۱. ماهیت ابراء چیست ؟ اسقاط است یا تملیک؟

برخی از فقها ابراء را اسقاط می‌دانند، به این معنی که ابراء باعث سقوط حق و تعهدات است و حقوق مالی و غیرمالی مربوطه، منتفی می‌شود. در این نظریه، رضایت و قبول طرف مقابل در تحقق ابراء نقشی ندارد.

۲. ابراء عقد است یا ایقاع؟

بحث دوم درباره این است که آیا ابراء به عنوان یک عقد محسوب می‌شود یا نوعی ایقاع است. برخی از فقها ابراء را به عنوان ایقاع تعریف می‌کنند، به این معنی که ابراء یک صیغه شرعی یک‌طرفه است و تنها با اراده صاحب حق می‌تواند تحقق یابد و نیازی به قبول و ایجاب طرف مقابل ندارد. در مقابل، برخی دیگر از فقها ابراء را به عنوان یک عقد تعریف می‌کنند، به این معنی که برای تحقق ابراء نیازمند قبول و ایجاب هر دو طرف است. در این نظریه، نتیجه ابراء تملیک دین است، به این معنی که صاحب حق، حق خود را از مالکیت خود خارج کرده و به ملکیت مدیون درآورده است، و قبول مدیون در تحقق ابراء ضروری است.

ابراء در حقوق

ابراء در حقوق مدنی به معنی چشم‌پوشی طلب‌کار از طلب خود نسبت به شخص یا اشخاص دیگر است. به عبارت دیگر، طلب‌کار از حق خود صرف نظر می‌کند و از ادعا یا درخواست خود عقب می‌نشیند. این اقدام می‌تواند به عنوان یک نوع اسقاط تعهدات در نظر گرفته شود، به این معنی که طلبی که بر ذمه شخص قرار دارد، لغو می‌شود و هیچگونه تعویضی در برابر آن وجود ندارد.

انواع ابراء

ابراء بر اساس موضوع خود به دو نوع ابراء خاص و ابراء عام تقسیم می‌شود:

ابراء خاص

در این نوع ابراء، موضوعی که ابراء درباره آن انجام می‌شود، دین یا حق معین یا حقوق ویژه‌ای است. به عنوان مثال، طرفی که در بدهی است، می‌تواند از طریق ابراء خاص از دین معین خود درباره طرف مقابل صرف نظر کند یا حقوق خاصی مانند استفاده از یک مال یا اشتغال به یک عمل به صورت معین را ساقط کند.

ابراء عام

در این نوع ابراء، دائن به مدیون اعلام می‌کند که از هر دین یا حقوقی که نسبت به مدیون دارد، بری می‌کند. به عبارت دیگر، دائن اعلام می‌کند که تمام حقوق خود را نسبت به همه اموال منقول و غیرمنقول مدیون ساقط می‌کند.

ارکان ابراء

ابراء دارای چهار رکن است که در زیر به طور جداگانه بررسی می‌کنیم:

۱. ابراءکننده، صاحب حق یا دائن

این فرد صاحب حقوق دینی است که به اختیار خود از آنها صرف نظر می‌کند. برای انجام ابراء، دائن باید اهلیت قانونی برای این عمل را داشته باشد.

۲. ابراءشونده یا مدیون

این فرد مدیون است که از سوی دائن ابراء می‌شود. مشخص بودن مدیون برای صحت ابراء ضروری است و اگر تردیدی درباره هویت مدیون وجود داشته باشد، ابراء باطل خواهد بود.

۳. دین یا حق مورد ابراء

ابراء می‌تواند از یک دین معین صورت بگیرد که موجود و مشخص باشد، بگونه‌ای که دین بر ذمه مدیون قرار گیرد، به طور مؤقت یا آینده. اما ابراء از دینی که ناشناخته باشد، باطل خواهد بود و هیچ کس نمی‌تواند از دیونی که در آینده نسبت به او پیدا خواهند کرد، ابراء کند.

۴. صیغه یا لفظ ابراء

ابراء با هرگونه لفظ یا عملی که نشانگر آن باشد، صحیح است. درباره تعلیق ابراء به شرط، نظرات متفاوتی وجود دارد. برخی از حقوقدانان اعتقاد دارند که ابراء معلق صحیح است، در حالی که برخی دیگر این موضوع را نپذیرفته‌اند. به عنوان مثال، می‌توان فرض کرد که یک دائن که موجر است، به مستاجر بگوید که اگر تا مهلت مشخصی که تعیین شده تخلیه کنی، مبلغ اجاره ماه گذشته را به تو می بخشم.

قانون ابراء

ماده ۲۸۹ قانون مدنی بیان می‌کند: «ابراء عبارت است از اینکه دائن از حق خود، به اختیار صرف نظر کند.

مطابق این قانون، ابراء عملی است که توسط دائن یا طلبکار به اختیار انجام می‌شود و مدیون در آن نقشی ندارد. به عبارت دیگر، ابراء یک نوع ایقاع است که توسط یک طرف از قرارداد صورت می‌گیرد و برخلاف عقد، نیازی به رضایت دو طرف ندارد.

برای تحقق ابراء، لازم است که قبلاً یک دین یا حق معین بین دائن و مدیون وجود داشته باشد. این بدان معناست که ابراء به معنای انصراف از یک دین یا حق قبلی است و پس از ابراء، آن دین به طور حقوقی به وجود نمی‌آید.

در ادامه مطلب بخوانید:ابراء ذمه میت،ابراء مهریه چیست؟،ایا ابرا مهریه قابل رجوع است؟،آیا ابراء قابل رجوع است؟،سوالات متداول و نتیجه گیری و...

امنیت حقوقی زیباترین هدیه‌ای است که می‌توان به بشر سرگردان امروز هدیه داد. بی‌دلیل که نیست قانونگذار برای ترغیب اشخاص جهت تنظیم اسناد به صورت رسمی در سال ۱۲۹۰ یعنی ۱۱۰ سال پیش، با تصویب قانون ثبت اسناد در مجلس شورای ملی جهت حل چالش تزلزل در مالکیت اموال منقول و غیرمنقول و قراردادها و معاملات تنظیم اسناد رسمی اقدام نمود.

در این قانون، مقرر شد که ثبت اسناد عادی مردم اختیاری باشد چرا که دولت تجهیزات و آمادگی کامل برای ثبت اسناد را نداشته و دفاتر اسناد رسمی در سراسر کشور، با این پراکندگی و گستردگی وجود نداشتند و عملاً الزام مردم جهت ثبت رسمی اسناد غیر ممکن بود. ضمن اینکه عموم جامعه به این سطح از آگاهی نرسیده بودند و از مزایای سند رسمی اطلاعی نداشتند. البته مقرر شد با ارائه مشوق‌هایی، مردم تشویق شوند که اسناد عادی خود را نزد مامورین دولت در ادارات ثبت برده و ثبت نمایند و به رسمیت برسانند تا از مزایای سند رسمی برخوردار شوند.

مزایایی مانند ثبت و ضبط محتویات و مندرجات اسناد که از زوال، نابودی، فراموشی، دستبرد، دستکاری، انکار، تردید سند جلوگیری شود. همچنین قابلیت استناد در نزد محاکم به سند رسمی جهت اثبات دعوی یا دفاع از دعاوی مطروحه در قانون مزبور برای اسناد رسمی منظور شد تا مردم تشویق شوند که اسناد عادی خود را از طریق ثبت آن نزد مأمورین دولت به سند رسمی تبدیل کنند.

قانون ثبت اسناد و املاک:

بیست سال بعد با اصلاح قانون مزبور و تصویب قانون ثبت اسناد و املاک در اسفند سال ۱۳۱۰ در ماده ۴۸ قانون‌گذار پیش‌بینی نمود اسناد عادی باید به ثبت رسمی رسند، در غیر این صورت نزد هیچ‌یک از مراجع دولتی و قضایی و ادارات تحت هیچ عنوان پذیرفته نخواهد شد. اما متأسفانه در طول نود سال گذشته به این تهدید و اتمام حجت قانونی توسط ادارات دولتی و مراجع قضایی توجهی نشد و حتی بعدها قوانین و مقرراتی بر خلاف ماده ۴۸ قانون ثبت اسناد به تصویب رسید و به اسناد عادی بها داده شد. به همین دلیل است که در قرن ۲۱ نیز مانند قرون گذشته با چالش تزلزل در مالکیت املاک و معاملات اشخاص ناشی از اسناد عادی روبرو هستیم و این مسئله هنوز در کشور ما حل نشده است؛ چالشی که بنیان‌سوز و پرهزینه می‌باشد.

ثبت اسناد در نزد دفاتر اسناد رسمی مانع از تزلزل در مالکیت اشخاص، تنظیم و تثبیت روابط حقوقی ایشان و بهداشت حقوقی جامعه می‌شود. نتایج اقتصادی، اجتماعی، قضایی و امنیتی آن از نظر حقوق و منافع و مصالح عمومی و اجتماعی و حتی روانی بسیار قابل تأمل و توجه است. بسیاری از قراردادها اعم از خرید و فروش املاک و اموال منقول و غیرمنقول، اجاره، مشارکت در کسب و کار و یا ساخت و ساز و پیش فروش آپارتمان باید به موجب سند رسمی تنظیم شود ولیکن متأسفانه بسیاری از این قراردادها به صورت عادی و حتی گاهی شفاهی منعقد می‌شود.

البته خوشبختانه رسمی کردن بسیاری از اسناد اجباری است که به مهمترین آنها اشاره می‌کنیم.

در چه مواردی ثبت سند الزامی است؟

1. کلیه عقود و معاملات راجع به عین یا منافع املاک ثبت شده

2. کلیه عقود و معاملات راجع به حقوقی که در دفتر املاک ثبت شده.

3. کلیه عقود و معاملات راجع به عین یا منافع املاک که در دفتر املاک ثبت نشده

4. صلح‌نامه و هبه‌نامه و شرکت‌نامه

5. نقل و انتقال راجع وسایل نقلیه موتوری

6. کلیه عقود و معاملات راجع به دستگاه‌های چاپ و لیتوگرافی

7. کلیه عقود و معاملات راجع به کشتی و شناورها

8. نقل و انتقال سهم‌الشرکه شرکت با مسولیت محدود

9. نقل و انتقال سرقفلی و حق کسب و پیشه و تجارت

10. نقل و انتقال املاک مشمول قانون پیش فروش ساختمان

بی‌توجهی به رسمی نمودن این اسناد به قیمت غیر قابل استناد بودن و حتی بطلان سند عادی تنظیمی تمام می‌شود. علاوه بر اینکه مناسب است مردم برای اطمینان و امنیت بیشتر، معاملات و قراردادهای خود را در دفاتر اسناد رسمی ثبت و از مزایای سند رسمی و حمایت حاکمیت از آن برخوردار شوند. سردفتر اسناد رسمی حق استنکاف از ثبت آنها را ندارد، مگر اینکه مفاد معامله یا قرارداد مخالف قواعد آمره، نظم عمومی یا اخلاق حسنه باشد.

در ادامه مطلب بخوانید:ثبت سند چه مزایایی دارد؟ و...

 تفاوت بنچاق با سند وجود دارد. در گذشته، بنچاق‌ها به عنوان سندی قدیمی و غیر رسمی برای ثبت مالکیت ملک استفاده می‌شدند. در واقع، بنچاق‌ها معمولاً توسط افرادی که به عنوان معتمدین محلی شناخته می‌شدند یا حتی توسط ریش سفیدان (اشخاصی که به دلایل مذهبی مورد احترام قرار می‌گرفتند) نوشته و امضا می‌شدند. با تصویب قوانین و تأسیس دفتر اسناد رسمی 136 استان بوشهر، سند تک برگی به عنوان سند رسمی برای ثبت مالکیت ملک به کار گرفته شد. این سند دارای اعتبار قانونی و رسمیت است و توسط ادارات ثبت املاک و دفاترخانه‌ها تنظیم و تایید می‌شود. بنابراین، بنچاق یک سند قدیمی است و اعتبار گذشته خود را از دست داده است. امروزه، سند تک برگی به عنوان سند رسمی و قانونی برای ثبت مالکیت ملک مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این مقاله به اینکه بنچاق چیست و تفاوت آن با سند رسمی ملک می‌پردازیم.

 سند چیست؟

سند به عنوان مدرکی قانونی و رسمی برای ثبت و اثبات مالکیت بر یک ملک به کار می‌رود. سند توسط دفاتر ثبت اسناد رسمی، معتبر و محکم تنظیم می‌شود. این سند، مشخصات مالکیت، مشخصات ملک و َپلاک ثبتی و سایر اطلاعات مربوط به آن را شامل می‌شود. مزیت اصلی سند این است که قابلیت اثبات مالکیت را دارد و در صورت بروز اختلافات و ادعاهای مختلف، می‌تواند به عنوان مدرک قابل قبول در دادگاه‌ها استفاده شود. این به این معنی است که در صورتی که شخصی دارای سند مالکیت باشد، می‌تواند ادعای خود را به راحتی ثابت کرده و در صورت نیاز، حقوق خود را در دادگاه دفاع کند. بنابراین، داشتن سند دفترچه مالکیت به عنوان مدرک رسمی و محکم، توصیه می‌شود تا بتوانید به راحتی مالکیت خود را ثابت کرده و از حقوق خود بهره‌مند شوید.

 بنچاق چیست؟

بنچاق در گذشته به عنوان یک سند غیر رسمی برای ثبت و اثبات مالکیت استفاده می‌شد. این سند از طریق نوشتن و امضای دو طرف (مثلاً معتمدین محلی یا ریش سفیدان) تهیه می‌شد و در آن اطلاعات مربوط به مالکیت و تبادل ملک بین فروشنده و خریدار ثبت می‌شد. به عبارت دیگر، بنچاق به عنوان یک سند قدیمی و غیررسمی، نمی‌توانست به تنهایی مالکیت را به طور کامل و قانونی ثابت کند. با تأسیس و راه‌اندازی دفاتر ثبت اسناد رسمی، سند تک برگی به عنوان سند رسمی و قانونی برای ثبت و اثبات مالکیت بر ملک به کار گرفته شد. سند تک برگی توسط دفاترخانه‌ها تنظیم و تایید می‌شود و این سند دارای اعتبار قانونی و محکمی است.

امروزه، بنچاق در برخی مناطق هنوز استفاده می‌شود، اما به صورت متفاوتی نسبت به گذشته است. به عنوان مثال، بنچاق ممکن است به عنوان یک برگه استفاده شود که در آن اطلاعات مربوط به زمین و طرفین معامله (فروشنده و خریدار) ثبت می‌شود. یکی از تفاوت بنچاق با سند این است که برای اثبات مالکیت به طور کامل، هنوز نیاز به داشتن سند تک برگ و رسمی و تنظیم شده توسط دفترخانه می‌باشد. بدون داشتن سند تک برگ، بنچاق به تنهایی قابل قبول برای اثبات مالکیت نیست.

 فرق بنچاق و مبایعه نامه

بنچاق و مبایعه نامه دارای تفاوت‌هایی هستند. مبایعه نامه یک نوع سند عادی است که در قانون مدنی استفاده می‌شود و برای تنظیم قراردادهای خرید و فروش و بیع و وفاق استفاده می‌شود. در مبایعه نامه، طرفین قرارداد جزئیات قرارداد خود را از جمله مشخصات طرفین، مورد معامله و قیمت آن درج می‌کنند. بنچاق در معنای امروزی، به عنوان رونوشتی از سند رسمی استفاده می‌شود که توسط دفاتر اسناد رسمی به افراد داده می‌شود. این رونوشت معمولاً شامل خلاصه اطلاعات سند تنظیم شده در دفاتر اسناد رسمی است. تفاوت بنچاق و مبایعه نامه عبارتند از:

۱. روش تنظیم

مبایعه نامه توسط طرفین قرارداد تنظیم می‌شود، در حالی که بنچاق توسط مامور صلاحیت‌دار و در دفاتر اسناد رسمی تنظیم می‌شود.

۲. اعتبار قانونی

مبایعه نامه به عنوان یک سند عادی، اعتبار قانونی دارد و ادعای تردید و انکار درباره آن مسموع است. اما بنچاق به عنوان رونوشتی از سند رسمی، اعتبار قانونی بیشتری دارد و ادعای تردید و انکار تقریباً غیرممکن است.

۳. منبع صدور

مبایعه نامه توسط طرفین قرارداد صادر می‌شود، در حالی که بنچاق توسط دفاتر اسناد رسمی صادر می‌شود.

تفاوت بنچاق با سند مالکیت 

تفاوت بین سند و بنچاق در واقع به تفاوت در قانونی بودن و اعتبار رسمی آنها برمی‌گردد. تفاوت بنچاق با سند عبارت است از:

۱. قانونی بودن

سند یک مدرک رسمی است که توسط مقامات قانونی (مانند دفترخانه یا اداره ثبت اسناد) تنظیم و تأیید می‌شود. این سند دارای اعتبار قانونی است و به عنوان مدرک معتبر برای ثبت و اثبات مالکیت استفاده می‌شود. بنابراین، اخذ سند می‌تواند مالکیت را به طور قانونی و رسمی ثابت کند. بنچاق از سوی دیگر، یک سند غیررسمی و غیرقانونی است که توسط طرفین معامله (مثلاً فروشنده و خریدار) یا فردی غیررسمی مانند ریش سفیدان تهیه می‌شود. این سند دارای ارزش قانونی نیست و توسط مقامات قانونی به عنوان مدرک معتبر قبول نمی‌شود.

۲. اعتبار رسمی

سند به عنوان یک مدرک رسمی دارای اعتبار قانونی است و می‌تواند به عنوان اثبات مالکیت در دادگاه‌ها و امور قانونی مورد قبول قرار گیرد. این سند توسط مقامات ثبتی تنظیم و تأیید می‌شود و اطلاعات مربوط به مالکیت و معامله را به صورت رسمی ثبت می‌کند. از طرف دیگر بنچاق به تنهایی نمی‌تواند به عنوان مدرک قانونی و رسمی برای ثبت و اثبات مالکیت مورد قبول قرار گیرد.

۳. تاریخ قانونی

سند رسمی به تاریخ قانونی دارای اعتبار است و می‌تواند به عنوان مدرک معتبری برای تایید تاریخی معامله و مالکیت استفاده شود. تاریخ در سند رسمی توسط مقامات ثبتی تأیید ممی‌شود و قابلیت اطمینان بیشتری دارد. در بنچاق، تاریخی که درج می‌شود نمی‌تواند به عنوان مدرک قانونی قبول شود و ارزشی قانونی ندارد. زیرا بنچاق توسط مقامات قانونی تأیید نشده است و فقط توسط طرفین معامله یا افراد غیررسمی تهیه می‌شود.

۴. استفاده مداوم

یک بار که معامله رسمی شده و شما یک سند رسمی از خرید خود دریافت کرده‌اید، بنچاق دیگر اهمیتی ندارد و می‌توانید آن را دور بیندازید. اما سند رسمی برای مدت طولانی قابل استفاده است و می‌توانید آن را برای انتقال مالکیت، اثبات مالکیت در صورت نیاز و سایر امور قانونی استفاده کنید.

به طور خلاصه، تفاوت بنچاق با سند در قانونی بودن و اعتبار رسمی آنها است. سند یک مدرک رسمی، قانونی و با اعتبار است که توسط مقامات قانونی تنظیم و تأیید می‌شود و اثبات مالکیت رسمی را فراهم می‌کند. بنچاق به عنوان یک سند غیررسمی و غیرقانونی، اعتبار قانونی ندارد و توسط مقامات قانونی قبول نمی‌شود.

در ادامه مطلب بخوانید: آیا می‌توان بنچاق را به سند تبدیل کرد؟،اثبات مالکیت اصلاحات ارضی و سوالات متداول و...

آشنایی اجمالی با وکالت محضری و برخی کلمات کلیدی آن 

تعریف وکالت

وکالت عقدی است که به موجب آن شخصی دیگری را در امر یا اموری نایب خود قرار می‌­دهد تا به جای وی آن امر یا امور را انجام دهد. وکالت یکی از عقود جایز محسوب می­‌شود یعنی هر یک از طرفین هر وقت که بخواهد می­‌تواند عقد را بر هم بزند. به عبارت دیگر  در وکالت محضری وکیل می‌­تواند از وکالت استعفاء دهد و موکل می­‌تواند وکیل را عزل کند.

ضرورت ثبت محضری عقد وکالت

برای اینکه عقد وکالت در ادارات مورد قبول باشد باید در دفترخانه اسناد رسمی تنظیم شود و استثنائاً وکالت نامه عادی وکلای دادگستری که دفترخانه تنظیم نشده و رسمیت ندارد به حکم قانون در محاکم پذیرفته می­‌شود. باید دانست وکالت نامه عادی وکلای دادگستری که خود وکلا با مردم منعقد می‌کنند جزء اسناد عادی بوده و در ادارات (به جز مراجع قضایی و دوایر اجرای ثبت) مورد قبول نیست و باید این وکالت در دفترخانه اسناد رسمی تنظیم شود تا مورد قبول واقع گردد؛ مثلاً وکیل دادگستری نمی­‌تواند در وکالت­نامه تنظیمی خود مراجعه به شهرداری و اداره آب و انجام کارهای اداری ملک نظیر دریافت پایان کار ساختمانی و انشعاب آب و … را قید کند.

عدم نیاز به حضور وکیل در دفترخانه برای تنظیم وکالت نامه

باید بدانید با وجود اینکه وکالت از عقود محسوب ­می­‌شود و نیازمند ایجاب و قبول است اصولاً برای تنظیم وکالت در دفاتر اسناد رسمی مطابق قانون نیازی به حضور وکیل نیست و صرف حضور موکل برای تنظیم عقد وکالت کافی است.

نحوه استعفاء وکیل

در قانون برای استعفای وکیل طریقه خاصی پیش‌بینی نشده است و همین که وکیل از عمل مورد وکالت استعفاء دهد عقد وکالت از بین می‌­رود.

نحوه استعفاء وکیل در دفترخانه

در صورتی که وکیل بخواهد از وکالت رسمی استعفاء دهد می‌­تواند به دفترخانه تنظیم کننده سند یا هر دفترخانه دیگری مراجعه نموده و از وکالت داده شده به خود استعفاء دهد.

جمله «حق توکیل به غیر دارد» یعنی چه؟

ممکن است شما هم وقتی به دفترخانه جهت اعطا یا گرفتن وکالت مراجعه نموده باشید با جمله‌­ای به این صورت روبرو شوید: «وکیل حق توکیل به غیر دارد» در صورتی که وکیل حق توکیل داشته باشد می‌­تواند به دیگری به وکالت بدهد یا آن را تفویض کند. اما اگر وکیل حق توکیل به غیر نداشته باشد امکان وکالت دادن یا تفویض آن را ندارد. در کل بسته به اراده موکل دارد که می­‌خواهد اختیار وکیل را توسعه دهد یا محدود کند. اما اصولاً در مواردی که خرید و فروشی در بین بوده و وکالت فروش به خریدار داده می­‌شود وکیل حق توکیل به غیر دارد و همچنین موکل هم حق عزل را از خود سلب و ساقط می­‌نماید.

نحوه عزل وکیل

در صورتی که موکل (وکالت دهنده) بخواهد وکیل را عزل کند طبق قانون عزل باید به اطلاع وکیل رسیده باشد تا مؤثر باشد و با وجود اینکه وکیل عزل شده اگر قبل از اطلاع یافتن از عزل عمل وکالت داده شده را انجام دهد عمل وکیل صحیح است و موکل حق اعتراض ندارد. به عنوان مثال علی به احمد وکالت می‌­دهد دوچرخه او را بفروشد و بعداً پشیمان می‌­شود و احمد را عزل می­کند اما این عزل را به احمد نمی­‌گوید و احمد دوچرخه را به رضا می­‌فروشد فروش دوچرخه در این فرض صحیح بوده و علی نمی­‌تواند اعتراضی در این خصوص داشته باشد.

باید به این نکته توجه داشت که اطلاع رسانی به وکیل طریقیت دارد یعنی قانونگذار طریقه خاصی برای اطلاع دادن به وکیل پیش‌بینی ننموده است و به هر طریق ممکن که وکیل از عزل خود اطلاع پیدا کند عقد وکالت فسخ میگردد.

نحوه عزل وکیل در دفترخانه

در صورتی که در وکالت محضری موکل حق عزل وکیل را داشته باشد می­‌تواند به هر یک از دفاتر اسناد رسمی مراجعه نموده و وکیل را عزل کند. دفترخانه هم بعد از تنظیم سند برای وکیل اخطاریه تنظیم نموده و به آدرس مندرج در سند جهت اطلاع یافتن وکیل از عزل پست می­‌کند. البته در صورتی که خود وکیل هم در دفترخانه حاضر باشد اخطاریه تنظیم نمی­‌شود و با امضاء و اثر انگشت گرفتن از موکل و وکیل وکالت فسخ می­‌شود.

نکته جالب توجه اینکه به محض اینکه وکیل عزل شود و مورد وکالت انجام یک کار محضری در دفترخانه باشد حتی اگر این عزل به اطلاع او نرسیده باشد در هیچ دفترخانه­‌ای وکیل اختیار انجام هیچ کاری را نخواهد داشت چون این عزل در سامانه سازمان ثبت اسناد و املاک ثبت می­‌شود و دفترخانه‌ای که وکیل به آن مراجعه نموده با اصالت سنجی وکالت متوجه عزل وکیل شده و نسبت به آن وکالت اقدامی نمی­‌کند.

وکالت بلاعزل چیست؟ و آثار آن کدام است؟

هر شخصی که به دفترخانه برای وکالت مراجعه کرده باشد ممکن است با این جمله روبرو شده باشد که «ضمن عقد خارج لازم موکل حق عزل را از خود سلب و ساقط نمود» در این صورت وکالت بلاعزل است. اگر بخواهیم تعریفی ساده از وکالت بلاعزل ارائه کنیم می­‌توان گفت: «وکالت بلاعزل یعنی اینکه موکل حق عزل وکیل را نداشته باشد و در واقع این حق را از خود سلب و ساقط نموده باشد.» اصولاً وکالت بلاعزل در مواردی داده می­‌شود که بین طرفین معامله خرید و فروشی صورت گرفته و وکالت محضری هم بین طرفین داده می­‌شود. در هر صورت قابلیت عزل وکیل به اراده و خواست موکل بستگی دارد و اوست که تصمیم می‌گیرد امکان عزل وکیل باشد یا نباشد.

نکته اول: اگر وکالت محضری به صورت بلاعزل تنظیم شده باشد و طرفین وکالت از وکالت داده شده پشیمان شوند تنها راه برای فسخ وکالت مراجعه به دفترخانه و تنظیم سند استعفای وکیل است.

نکته دوم: حتی اگر وکالت به صورت بلاعزل تنظیم شده باشد از آن جایی که وکالت جزء عقود جایز است به فوت، جنون و سفه (در مواردی که رشد معتبر است) یکی از طرفین منفسخ می­‌شود و به زبان ساده از بین می‌­رود.

در ادامه مطلب بخوانید:سوالات متداول و...

بسیار پیش امده که مالکین به دلایل و انگیزه‌های متفاوت تمایل دارند ملک خود را به غیر منتقل کنند و لیکن بنا به هر دلیلی مایل نیستند که ارتباطشان با مال مورد انتقال به طور کلی قطع گردد.

شارع و قانون‌گذار برای این امر چاره اندیشیده یک گونه از اسنادی که در این زمینه در دفتر اسناد رسمی تنظیم می‌شود و بسیار کاربردی و کارآمد است سند صلح عمری است. در این عقد با وجود انتقال مالکیت به متصالح همچنان مصالح حق استفاده و انتفاع از مال مورد صلح را مادامی که در قید حیات است؛ دارد!

حق مصالح حتی با انتقال مال به غیر ، از سوی متصالح اسقاط نمی‌گردد و همچنان حق مصالح به قوت خود باقی است. صلح عمری از اقسام عقد صلح می‌باشد که شریعت اسلام بر آن صحه گذاشته است.

قصد نگارنده از این مطلب، بحث مالیات نقل و انتقال قرارداد صلح عمری و زمان تعلق مالیات و نحوه و میزان پرداخت آن است که در ادامه مورد بحث و رسیدگی قرار خواهد گرفت.

تعریف صلح عمری:

صلح عمری عقدی است که مصالح (مالک مورد صلح و شخص صلح کننده) مال معینی را به شخص متصالح صلح می‌نماید که عمدتا به دو صورت با خیار حق فسخ و بدون خیار حق فسخ می‌باشد.

الف: صلح عمری با خیار حق فسخ:

•  مصالح هر زمان که اراده نماید می‌تواند مورد صلح را فسخ نماید و اراده یک طرفه مصالح برای فسخ کافی می‌باشد.

ب؛ صلح عمری بدون خیار حق فسخ:

• با توجه به مندرجات سند رسمی عقد صرفا “با اراده طرفین مصالح و متصالح اقاله و فسخ می‌گرددو بدون توافق امکان فسخ سند نیست .

مصالح سند صلح عمری حق انتفاع و استفاده از منافع مورد صلح را تا زمان معینی (مثلا تا زمان حیات خود و یا پنجاه سال  برای خود محفوظ داشته و پس از پایان زمان، متصالح به تبع عین مالک منافع می‌گردد. البته پیرامون مسائل حقوقی عقد صلح عمری مطالب بسیاری می‌باشد که هدف صحبت ما در این موضوع نبوده و بیشتر به مبحث اصلی این نوشتار یعنی نحوه محاسبه و میزان مالیات متعلقه می‌پردازیم.

قوانین و مستندات پیرامون مالیات و نحوه محاسبه آن در قرارداد صلح عمری

الف) مطابق ماده ۶۳ قانون مالیات‌های مستقیم

«نقل و انتقال قطعی املاکی که به صورتی غیر از عقد بیع انجام می‌شود به استثنای نقل و انتقال بلاعوض که طبق مقررات ‌مربوط مشمول مالیات است، مشمول مالیات نقل و انتقال قطعی ‌املاک برابر مقررات این فصل خواهد بود و چنانچه عوضین‌، هر دو ملک باشند هریک از متعاملین به ترتیب فوق مالیات نقل و انتقال ‌قطعی مربوط به ملک واگذاری خود را پرداخت خواهند نمود.»

قانون‌گذار در این ماده قانونی از نقل و انتقال قطعی املاکی به غیر از عقد بیع سخن به میان آورده است و سازمان امور مالیاتی به منظور تبیین و روشن نمودن هر چه بهتر مفهوم آن برای ادارات تابعه اقدام به صدور بخشنامه‌ای به شماره ۱۳۵۳۰ مورخ ۱۳۸۴/۰۷/۲۷ نمود. طبق این بخشنامه «منظور از نقل و انتقال قطعی املاک به صورتی غیر از عقد بیع، عقودی از قبیل صلح، هبه و معاوضه می‌باشند.

چنانچه صلح و هبه بصورت معوض باشد، انتقال دهنده ملک برابر ماده ۵۹ مشمول مالیات خواهد بود و اگر بلاعوض باشد، انتقال گیرنده مشمول مالیات بر درآمد اتفاقی طبق مقررات فصل ششم-باب سوم قانون مالیات‌های مستقیم شناخته می‌شود. یادآوری می‌نماید که قید مال الصلح تقریباً بی‌ارزش (مانند یک سیر نبات یا یک سیر نمک که بنا به شیوه‌های مرسوم به منظور تکمیل ارکان معامله در اسناد قید می‌شود) در اسناد به منزله پرداخت عوض نبوده و اینگونه عقود به عنوان بلاعوض تلقی خواهند شد.»

ب) مواد ۱۱۹ و ۱۲۰ و ۱۳۱ قانون مالیات‌های مستقیم

همانطور که گفته شد مطابق ماده ۶۳ قانون مالیات‌های مستقیم و بخشنامه اخیر، قانون‌گذار تأکید نموده که نقل و انتقال املاک که به صورتی غیر از عقد بیع انجام می‌شود به استثنای نقل و انتقال بلاعوض که طبق مقررات ‌مربوط، مشمول مالیات است و قید مال الصلح تقریبا بی ارزش (مانند یک سیر نبات موهوب تهاتر شده بعد العقد یا یک سیر نمک که بنا به شیوه‌های مرسوم به منظور تکمیل ارکان معامله در اسناد قید می‌شود) در اسناد به منزله پرداخت عوض نبوده و این گونه عقود به عنوان بلاعوض تلقی خواهند شد که به همین دلیل باید به فصل ششم-باب سوم قانون مالیات‌های مستقیم رجوع نموده تا به نحوه‌ی تشخیص و وصول مالیات در اسناد صلح عمری بپردازیم.

این مواد عبارت اند از:

1. ماده ۱۱۹ : درآمد نقدی و یا غیر نقدی که شخص حقیقی یا حقوقی به صورت بلاعوض، یا از طریق معاملات محاباتی، یا به ‌عنوان جایزه و یا هر عنوان دیگر از این قبیل تحصیل می‌نماید مشمول ‌مالیات اتفاقی به نرخ مقرر در ماده (۱۳۱ ) این قانون خواهد بود.

2. ماده ۱۳۱ : نرخ مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی به استثنای مواردی که طبق مقررات این قانون دارای نرخ جداگانه‌ای باشد؛ به شرح زیر است:

۱- تا میزان پانصد میلیون (۵۰۰,۰۰۰,۰۰۰) ریال درآمد مشمول مالیات سالانه به نرخ پانزده درصد (۱۵%)

۲- نسبت به مازاد پانصد میلیون (۵۰۰,۰۰۰,۰۰۰) ریال تا میزان یک میلیارد (۱,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰) ریال درآمد مشمول مالیات سالانه به نرخ بیست درصد (۲۰%)

۳- نسبت به مازاد یک میلیارد (۱,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰) ریال درآمد مشمول مالیات سالانه به نرخ بیست و پنج درصد (۲۵%)

قانون‌گذار در خصوص اینکه مالیات بر درآمدِ اتفاقی تا چه حد باشد اقدام به تبیین نموده و در ماده ۱۲۰ تکلیف آن را مشخص نموده است. طبق این ماده «درآمد مشمول مالیات موضوع این فصل عبارت ‌است از صد درصد درآمد حاصله و در صورتی که غیرنقدی باشد، به ‌بهای روز تحقق درآمد طبق مقررات این قانون تقویم می‌شود مگر در مورد املاکی که در اجرای مفاد ماده (۶۴) این قانون برای آنها ارزش ‌معاملاتی تعیین شده است که در این صورت ارزش معاملاتی مأخذ محاسبه مالیات قرار خواهد گرفت‌.

تبصره ـ در مورد صلح معوض و هبه معوض به استثنای ‌مواردی که مشمول ماده (۶۳) این قانون می‌باشد درآمد مشمول ‌مالیات موضوع این فصل عبارت خواهد بود از مابه‌التفاوت ارزش ‌عوضین که براساس مقررات این ماده تعیین می‌شود نسبت به طرف ‌معامله‌ای که از آن منتفع شده است‌.»

نکته مهم ماده ۱۲۰ این موضوع می باشد که در مواردی که صلح معوض باشد ، درآمد مشمول ‌مالیات موضوع این فصل عبارت خواهد بود از ما به التفاوت ارزش عوضین نسبت به طرف معامله ای که از آن منتفع شده است لذا متصالحین باید به این نکته توجه کنند که اگر صلح معوض می باشد ، ثمن یا معوض خود را در برابر مورد صلح اعلام نمایند که اگر برابری نمود فقط مشمول مالیات نقل و انتقال شده و مالیات بر در آمد اتفاقی بر آن مترتب نمی باشد و در صورتی که عوضین برابری ننمود ، فقط نسبت به ما به التفاوت ارزش عوضین نسبت به طرف معامله ای که از آن منتفع شده است مشمول مالیات بر در آمد اتفاقی می شود.

در ادامه مطلب بخوانید:زمان تعلق مالیات بر صلح خیاری و صلح عمری و نتیجه گیری و...

حق طلاق، برخلاف تصور رایج، یک ابزار قانونی است که هدف اصلی آن ایجاد تعادل در حقوق زوجین و فراهم کردن زمینه‌ای برای استفاده از حقوق انسانی زن در شرایط ضروری است. این که زنی بخواهد وکالت طلاق را داشته باشد، لزوماً به معنای قصد جدایی یا بی‌ارزش شمردن بنیان خانواده نیست، بلکه به معنای تأمین یک پشتوانه حقوقی برای حفاظت از خود در شرایط بحرانی زندگی است.

وکالت طلاق را می‌توان به نوعی مانند بیمه یا یک ابزار امنیتی در نظر گرفت. همان‌طور که داشتن بیمه به این معنا نیست که حتماً قرار است حادثه‌ای رخ دهد، داشتن وکالت طلاق نیز به این معنا نیست که زن حتماً قصد جدایی دارد. بلکه این وکالت به زن این امکان را می‌دهد که در صورت مواجهه با مشکلاتی جدی، مثل سوءرفتار، عدم مسئولیت‌پذیری مرد، یا شرایطی که ادامه زندگی مشترک را غیرممکن می‌کند، بتواند با اختیاراتی برابر، برای حفظ کرامت و امنیت خود اقدام کند.

نگاهی مثبت به وکالت طلاق

در جامعه‌ای که همچنان برخی ساختارهای قانونی و عرفی ممکن است برای زنان محدودیت‌هایی ایجاد کند، وکالت طلاق می‌تواند نوعی حق انتخاب و قدرت تصمیم‌گیری باشد. این حق نه تنها باعث تضعیف خانواده نمی‌شود، بلکه می‌تواند احساس امنیت روانی بیشتری را در زن ایجاد کند. زنی که می‌داند در مواقع بحرانی، توانایی تصمیم‌گیری و اقدام برای حفاظت از خود را دارد، با اعتماد بیشتری وارد زندگی مشترک می‌شود.

طلاق یکی از مهم‌ترین موضوعات حقوقی در زندگی مشترک است که در شرایط خاص می‌تواند پایان‌دهنده یک زندگی زناشویی باشد. در ایران، قوانین مربوط به طلاق تحت تأثیر مبانی شرعی و عرفی تنظیم شده‌اند و برای هر یک از زوجین حقوق و تکالیفی تعیین شده است. در این مقاله تلاش می‌کنیم تا تمام جنبه‌های حق طلاق، از جمله حق طلاق مرد و دیگر موضوعات مرتبط را بررسی کنیم.

در ایران، به طور پیش‌فرض حق طلاق در اختیار مرد است، اما زن نیز می‌تواند تحت شرایط خاصی این حق را به دست آورد. وقتی گفته می‌شود زنی “حق طلاق دارد”، معمولاً به یکی از موارد زیر اشاره می‌شود:

۱. وکالت در طلاق

مرد می‌تواند به زن خود وکالت بدهد تا از جانب او برای طلاق اقدام کند. این وکالت معمولاً به صورت رسمی و از طریق دفترخانه‌های اسناد رسمی تنظیم می‌شود و در آن شرایط و محدوده وکالت مشخص می‌شود.

به عنوان مثال، مرد می‌تواند به زن اجازه دهد که در هر زمان و با هر دلیلی برای طلاق اقدام کند. این وکالت به این معناست که زن به‌طور مستقل می‌تواند مراحل قانونی طلاق را پیگیری کند.

۲. شرط ضمن عقد

هنگام عقد نکاح، می‌توان شروطی را در سند ازدواج ثبت کرد. یکی از این شروط، این است که مرد به زن وکالت در طلاق بدهد. اگر این شرط در سند ازدواج ثبت شود، زن می‌تواند در صورت نیاز به دادگاه مراجعه کرده و بدون نیاز به موافقت همسرش طلاق بگیرد.البته متاسفانه این شرط عملا در مراجع قضایی به جهت متعدد قابل استفاده نیست لذا توصیه میشود به صورت محضری در دفتر اسناد رسمی ثبت شود.

۳. شرایط خاص در قانون

قانون مدنی ایران مواردی را پیش‌بینی کرده که در آن‌ها زن می‌تواند بدون داشتن وکالت از شوهر، برای طلاق اقدام کند. که اصطلاحا به ان موارد عسر و حرج گفته میشود به این معنی که ادامه زندگی مشترک برای زن به شدت دشوار یا غیرممکن شود.

 طلاق چیست و چگونه انجام می‌شود؟

طلاق به معنای پایان قانونی یک رابطه زناشویی است که از طریق اجرای صیغه طلاق و ثبت آن در دفاتر رسمی انجام می‌شود. در ایران، طلاق دو نوع طلاق وجود دارد که عمدتا طلاق به این دو صورت انجام می‌شود:

۱. طلاق رجعی: مرد در مدت عده (سه ماه) می‌تواند به زن رجوع کند و ازدواج بدون عقد مجدد ادامه پیدا کند.

۲. طلاق بائن: مرد حق رجوع ندارد و طلاق قطعی است (مانند طلاق زن یائسه یا طلاق خلع).

  حق طلاق با کیست ؟

در نظام حقوقی ایران، حق طلاق به‌صورت پیش‌فرض در اختیار مرد است. ماده ۱۱۳۳ قانون مدنی تصریح می‌کند:
( مرد می‌تواند با رعایت شرایط قانونی، هر زمان که بخواهد همسر خود را طلاق دهد).
همانطور که گفته شد اصطلاح حق طلاق برای زن به لحاظ حقوقی اصطلاحی صحیح حقوقی نمی‌باشد. در حقیقت آن چه تحت عنوان یکی از حق طلاق مطرح می‌شود اعطای وکالت در طلاق از جانب زوج به زوجه است.

بررسی حق طلاق در ایران

یکی از پرتکرارترین و چالش برانگیزترین مسائل حقوق خانواده بحث حق طلاق در قانون می‌باشد. در این خصوص لازم و ضروری است در قدم ابتدایی توجه داشته باشیم که اصطلاح حق طلاق زن اصطلاحی است که به لحاظ حقوقی کاملا” نادرست است. در واقع آنچه به لحاظ حقوقی صحیح می‌باشد، اعطای وکالت از جانب زوج به زوجه است.

وکالت طلاق که در میان عموم مردم و عرف جامعه تحت عنوان اصطلاح اشتباه حق طلاق زن، مورد استفاده قرار می‌گیرد یکی از مهم‌ترین چالش‌های بانوان است و اعطای آن از جانب زوج به زوجه می‌تواند جبران بسیاری از حقوق نقض شده بانوان باشد.

حق طلاق برای مرد

مطابق با قانون مدنی، طلاق حق مرد است و زوجه تنها تحت شرایط خاصی مانند اثبات عسر و حرج خود در دادگاه، اعتیاد شوهر یا عدم پرداخت نفقه به زوجه که موارد آن به تفصیل در قانون حمایت خانواده بیان شده است، از حق طلاق برخوردار است.

شرایط و محدودیت‌ها

مرد برای طلاق دادن زن، باید حقوق مالی او مانند مهریه، نفقه، اجرت‌المثل و سایر حقوق مالی را پرداخت کند.
مراجعه به دادگاه و دریافت گواهی عدم امکان سازش الزامی است.
طلاق بدون دلیل موجه از سوی مرد ممکن است با مخالفت دادگاه مواجه شود، خصوصاً اگر زن حقوق مالی خود را مطالبه کند.

مطابق با قانون با اعطای وکالت در طلاق از جانب زوج به زوجه، حق طلاق مرد ساقط نمی‌شود و زوجه تنها به عنوان وکیل زوج در طلاق می‌تواند برای طرح دعوای طلاق اقدام کند. تنظیم وکالتنامه طلاق نیازمند رعایت تشریفات خاص و دقت نظر به مسائل لازم و ضروری است که در این نوشتار سایت اسناد رسمی 136 استان بوشهر  قصد داریم تا شما را با مقررات قانونی ناظر بر وکالت در طلاق و نحوه تنظیم وکالتنامه طلاق و نکات مهم قانونی بیشتر آشنا کنیم.

مهریه در قانون به عنوان یکی از حقوق مالی مهم بانوان در عقد نکاح شناخته می‌شود.بر اساس قانون مدنی زن مالک این حق قانونی خود است و در هر زمان که بخواهد می‌تواند این حق قانونی را از زوج مطالبه کند یا در خصوص بخشیدن مهریه اقدام نماید. البته توجه به نوع مهریه از حیث قانونی و این که مهریه عندالمطالبه باشد یا عندالاستطاعه آثار مهمی خواهد داشت. به طور کلی اگر چه در عرف جامعه ما بسیار پیش آمده است که با تعیین مهریه‌های سنگین این تصور وجود دارد که مهریه می‌تواند پشتوانه و به نوعی تضمین کننده خوشبختی زندگی آینده زوجه باشد اما‌ نمی‌توان به طور کلی چنین تصوری داشت.

در جامعه امروزی که متاسفانه حقوق بانوان، محترم شمرده‌ نمی‌شود و بر خلاف سایر عقود که طرفین از حق مساوی برخوردارند و امکان اقاله و برهم زدن یک عقد با تراضی طرفین وجود دارد، در عقد نکاح این گونه نیست و تنها زوج از حق طلاق برخوردار است لذا تعیین مهریه در جامعه امروزی شاید بتواند یک ابزار مهم قانونی جهت احقاق حقوق زن باشد البته مطالبه مهریه نیز با وضع قوانین و قواعد متعدد در رویه قضایی محاکم و دادگاه‌‌ها دارای پیچیدگی‌هایی خاصی است مثلا با درخواست اعسار زوج و تقسیط مهریه عملا این حق قانونی نیز با مشکلات بسیاری جهت مطالبه و وصول آن مواجه است.

با این حال؛ بسیاری از زوجین با توافق یکدیگر و با مراجعه به دفاتر اسناد رسمی تصمیم می‌گیرند تا زوجه مهریه خود را به زوج ببخشد یا در اصطلاح حقوقی مهریه خود را به زوج بذل نماید. اصولا بذل مهریه در مقابل دریافت حقوق دیگری به نفع زوجه انجام می‌شود. برای مثال در طلاق توافقی که از اقسام طلاق‌های خلعی است بسیار شاهد این امر هستیم که زوجه با بذل بخشی از مهریه خود در خصوص طلاق یا بخشیدن مهریه در قبال طلاق با زوج به توافق می‌رسند. البته باید توجه داشت بخشش و بذل مهریه تنها در مواردی چون طلاق توافقی مصداق ندارد بلکه هر یک از زوجین ممکن است این تصمیم را بگیرند.

در این حالت است که بحث چگونگی تشریفات و مراحل بخشیدن مهریه در محضر در دفترخانه‌های اسناد رسمی پیش می‌آید. در خصوص بذل و بخشش مهریه لازم است تا بانوان محترم توجه داشته باشند که در صورتی که قصد بذل یا بخشش مهریه را دارند بایستی حتما در ازای بخشش مهریه حقوقی متعادل با آن را از زوج طلب کنند برای مثال می‌توان به اعطای وکالت در طلاق به زوجه در ازای مهریه توجه کرد. هر چند این امر نیز همیشه‌ نمی‌تواند مفید و موثر واقع شود و مشورت با افراد آگاه و با تجربه می‌تواند بسیار کمک کننده باشد.

اگرچه بخشش مهریه به عنوان یک توافق محترم میان طرفین در سند عادی نیز معتبر است اما تنظیم سند عادی بخشش مهریه با مشکلاتی مواجه خواهد شد و ممکن است اثبات آن بعدها شما را با مشکلاتی مواجه سازد. لذا به این جهت است که تنظیم سند رسمی بخشیدن مهریه به دلیل مزایای مترتب بر آن اهمیت خاص و ویژه می‌یابد. لذا در ادامه این مقاله به بررسی شرایط و تشریفات ناظر بر بخشیدن مهریه محضری و انواع سند تنظیمی آن خواهیم پرداخت.

تنظیم سند رسمی، تضمین حقوق شما

 

بخشش مهریه

بر اساس مواد قانون مدنی و مطابق با ماده ۱۰۸۲ این قانون؛ پس از عقد نکاح زن بلافاصله مالک مهریه می‌شود و حق هر گونه تصرفی در مهریه را خواهد داشت و بنابراین زن می‌تواند از این حق مالی خود صرف نظر کند و آن را نادیده بگیرد یا بخواهد تمام آن یا بخشی از مهریه را به همسرش ببخشد. منظور از بخشیدن مهریه نیز آن است که زوجه ضمن یک سند عادی یا رسمی بخواهد مهریه خود را به زوج ببخشد و به این عمل در اصطلاح حقوقی بخشش مهریه یا بذل مهریه گفته می‌شود.

 همانطور که گفته شد مهریه یک حق مالی مهم برای زوجه است و علی رغم مشکلات و چالش‌های مطالبه و وصول آن، در هر حال در موارد بسیاری مانند زمانی که زوج فوت می‌کند وجود مهریه می‌تواند تا حد زیادی از تضییع حقوق زوجه توسط ورثه جلوگیری کند.

برای روشن تر شدن این بحث لازم است توجه داشته باشید که بر اساس قانون سهم الارث زوجه در صورت داشتن فرزند یک هشتم بهای عرصه و اعیان را به ارث می برد و در خصوص اعیانی زوجه تنها از قیمت ابنیه و اشجار ارث می‌برد. برای مثال اگر باغی در منطقه ای دارای ارزش میلیاردی باشد، زوجه طبق قانون از اصل ماترک (باغ ) ارث‌ نمی‌برد بلکه تنها از قیمت آن ارث می‌برد، در این حالت اگر مهریه بخشیده شود زوجه باید تنها به یک هشتم قیمت اعیانی بسنده کند که بسیار ناچیز است در حالی که در صورت وجود مهریه، ابتدا مهریه خانم پرداخت می‌شود و پس از آن ارث تقسیم می‌شود بنابراین مهریه می‌تواند کمک کننده باشد.

اما در هر حال بخشش مهریه اگر همراه با مطالبه حق و حقوق متعادل از زوج باشد می‌تواند مفید فایده و موثر باشد. توجه داشته باشید که بخشیدن مهریه یا بذل مهریه به سادگی امکان پذیر نیست و در خصوص بذل مهریه به صورت شفاهی یا با سند عادی اگر چه در قانون منعی دیده‌ نمی‌شود اما از حیث قابلیت اثبات بخشش مهریه با تنظیم سند رسمی مزایای خاص خود را دارد.

انواع سند بخشیدن مهریه

به طور کلی در خصوص بخشش مهریه و تنظیم سند آن در دفاتر اسناد رسمی سه روش کلی وجود دارد. به بیان بهتر بخشش مهریه در دفاتر اسناد رسمی در قالب سه سند زیر ممکن است تنظیم شود:

ابراء ذمه زوج

در این حالت زن ذمه زوج را از پرداخت مهریه بری می‌کند که در اصطلاح حقوقی به آن ابراء گفته می‌شود‌.بخشیدن مهریه در دفاتر اسناد رسمی در قالب ابراء سند بسیار مناسبی است اما این مشکل بزرگ را دارد که حتی پس از توافق دوباره زوجین مبنی بر پرداخت مجدد مهریه امکان رجوع وجود ندارد.

مصالحه

بر اساس قانون مدنی عقد صلح یکی از عقود مهم می‌باشد که اصولا اشخاص با توسل و بهره جویی از قالب عقد صلح می‌توانند آثار حقوقی دلخواه خود را در صورتی که خلاف نظم و اخلاق حسنه نباشد بر آن بار کنند. بنابراین امکان بخشش مهریه در دفاتر اسناد رسمی با استفاده از قالب عقد صلح نیز وجود دارد.
این عقد صلح امکان دارد به صورت صلح معوض واقع شود و در این صورت امکان رجوع زن از بخشش مهریه وجود ندارد. در هر حال بهره گیری از عقد صلح برای بخشش مهریه نیازمند توجه و دقت نظر لازم است که دفاتر اسناد رسمی می‌توانند در این خصوص شما را یاری کنند.و مزیت بسیار مهم آن بر سایر روش های بخشش مهریه امکان اقاله اسناد صلح می باشد بدین معنی که در صورت توافق طرفین این امر ممکن می باشد که که زوج و زوجه در دفتر اسناد رسمی حاضر و اقدام به اقاله سند صلح نموده که در این صورت مهریه برای زوجه مجدد برقرار میشود و البته برای اقاله سند حضور  زوجین و توافق ایشان الزامی است.

هبه مهریه

هبه در اصطلاح به معنای بخشش و هدیه دادن است. زوجه می‌تواند برای بخشیدن مهریه خود از این سند بهره گیرد.امتیاز هبه مهریه آن است که تحت شرایطی قابل رجوع می‌باشد.

بخشیدن مهریه در قالب بذل

در این حالت بخشش مهریه در دفاتر اسناد رسمی با بذل تمام یا بخشی از مهریه همراه است. در این روش نیز زوجه پس از بخشش مهریه امکان رجوع ندارد اما در رویه قضایی دیده شده است که مراجع قضایی به ابطال این موارد نیز حکم داده اند.

باید توجه داشت که بهره گیری از هر یک از عقود و اسناد گفته شده در خصوص بخشیدن مهریه یا بذل مهریه آثار حقوقی خاص خود را خواهد داشت. یکی از آثار مهم این امر در بحث رجوع از بخشش مهریه توسط زوجه است که در برخی از موارد امکان و تحت شرایط خاصی امکان پذیر است.

در ادامه مطلب بخوانید:مراحل بخشش مهریه/اقرار به وصول مهریه/مدارک لازم برای بخشیدن مهریه و...

صلح عمری یکی از اسناد بسیار کاربردی در دفاتر اسناد رسمی می باشد که میتواند در جهت رفع نیاز متعاملین بخصوص برای تصمیم گیری در انتقال مالکیت اموال پس از فوت چاره ساز باشد .این سند گاها جهت انتقال اموال به فرزندان یا همسر استفاده میشود با حفظ منافع برای فروشنده یا مصالح و همیشه این سوال مطرح شده که آیا در صلح عمری سند منتقل میشود؟ در این نوشتار به این موضوع می پردازیم .

صلح عمری چیست؟

یکی از قراردادهای بسیار مهم و کاربردی در انتقالات املاک مابین خویشاوندان مثل پدر – فرزند و یا زوجین … صلح عمری است. این قرارداد با وجود فواید و مزایای بسیار هنوز متاسفانه مورد استقبال عموم مردم به علت عدم آشنایی با آن قرار نگرفته است.

در این نوشتار قصد داریم مسائل کلیدی و مزایای صلح عمری را مورد بررسی قرار دهیم.  صلح عمری عقدی است که به موجب آن فرد مال خود را به دیگری انتقال میدهد اما شرط میشود تا زمانی که مصالح در قید حیات است حق استفاده و انتفاع از مال مورد مصالحه با خودش یا شخص مورد نظر وی باشد;به عنوان نمونه پدری قصد دارد قبل از مرگ تکلیف اموال خود رو مشخص کند و ملکش را به یکی از دخترانش انتقال بدهد اما تا زمان حیات میخواهد حق استفاده از ملک با خودش باشد.

همانطور که قبلاً گفته شد این نوع قرارداد بیشتر در بین بستگان مثل پدر و فرزند و همسران  کاربرد دارد.

گاه مشکلات اداری مانند انحصار وراثت تحریر و مهر و موم ترکه و تقسیم ترکه و پرداخت مالیات بر ارث دلیلی می شود برای تعیین تکلیف اموال قبل از فوت و گاه نگرانی از رعایت عدالت در تقسیم اموال موجب می شود که مردم قبل از فوت خود با تنظیم اسناد مناسب مانند صلح عمری یا وصیت در زمینه اموالشان تعیین تکلیف کنند.

سند صلح عمری هم تقریباً شبیه همان نقل و انتقال قطعی است اما با این تفاوت که مصالح صلح کننده (فروشنده) حق استفاده از آپارتمان خود را تا قبل از فوتش خواهد داشت و به محض فوتِ ایشان، ملک مذکور تماماً به متصالح (خریدار) انتقال خواهد یافت. بدون آنکه به سایر ورثه منتقل شود، مالک آن مال فرزند یا شخص مورد نظر خواهد شد و‎ ‌‎این اموال، تابع مقررات ارث نخواهد بود.

حق فسخ در صلح عمری

صلح عمری میتواند با حق فسخ یا بدون حق فسخ برای انتقال دهنده تنظیم گردد اما توصیه میشود اگر این احتمال وجود دارد که در آینده  از انتقال اموال به شخص متصالح بهر دلیلی پشیمان شوید  در صلح عمری حتماً مصالح (انتقال دهنده) حق فسخ بلند مدت مثل ۵۰ سال یا بیشتر در سند تنظیمی برای خود مقرر کرده باشد

تا اگر از انتقال خودش پشیمان شد بتواند با حق فسخ خود، قرارداد را بر هم زده و مال را دوباره به خود برگرداند و به این طریق صلح عمری را بی اثر نماید. به بیان ساده انتقال دهنده مال را انتقال میدهد اما یک شمشیر در دست دارد که هر موقع اراده کند میتواند مال را دوباره به خود برگرداند.

تنظیم سند صلح به چه شکلی معتبر است؟

هنگامی که مورد مصالحه املاک ثبت شده و یا در جریان ثبت باشد در صورتی اعتبار دارد که تراضی و صلح در دفاتر اسناد رسمی ثبت شود (ماده ۲۲ قانون ثبت)

بارها ارباب رجوع دفتر خواستار انتقال ملک به همسرشان شده اند ولیکن دغدغه این امر همچنان باقی بود که اگر همسرشان زودتر فوت کرد ملک جز ماترک خواهد بود و یا مشمول مالیات بر ارث شود سند صلح عمری به شرط فسخ می تواند این مشکل را حل نماید.

یکی از امتیازات سند صلح با خیار فسخ همین می‌باشد فرض کنید شخصی قصد صلح خانه خود را به همسرش دارد و از طرفی تا زمانی که در قید حیات هست نیاز به سکونت در آن منزل را دارد، در این حالت چنانچه شوهر خانه خود را به همسرش صلح عمری با خیار فسخ کند می تواند در آن منزل سکونت داشته باشد و اگر شوهر فوت کند، کل ملک پس از فوت ایشان به همسر وی منتقل خواهد شد  و سایر ورثه از آن ارث نخواهند برد.

ولی اگر زن فوت کند، و همسرش ملک را بشرط آنکه حق فسخ داشته باشد (سند صلح عمری با حق فسخ) به همسرش صلح کرده باشد شوهر بعد از فوت همسر می‌تواند اقدام به فسخ سند صلح نماید در این صورت مالکیت ملک به حالت اولیه برگشته و ورثه زن نمی‌توانند در این خصوص ادعای ارث نمایند.

مدارک لازم جهت تنظیم سند صلح عمری :

در هنگام مراجعه جهت تنظیم اسناد انتقال و صلح  املاک غیر منقول داخل محدوده شهر شامل خانه ها و واحدهای مسکونی مدارک مورد نیاز شامل موارد زیر است. حتما هنگام  مراجعه مدارک  را همراه داشته باشید.

1. در وهله اول لازم هست اصل سند مالکیت جهت اخذ استعلام بند ز (عدم بازداشت ) از اداره  ثبت املاک به دفتر اسناد رسمی ارائه شود.

2.  بنچاق ابتیاعی اعم از سند قطعی یا تقسیم نامه البته اگر صدور سند باستناد ماده ۱۴۷ و ۱۴۸ بوده ارائه اصل سند الزامی نیست .

3. پایان کار یا (گواهی عدم خلاف در مدت اعتبار ششماهه ) و یا مدارک موضوع تبصره ۸ ماده ۱۰۰ قانون شهرداری و یا اخذ استعلام از شهرداری ((البته شایان ذکر است در صورت عدم ارایه پاسخ در مهلت ۲۰ روز از تاریخ ثبت استعلام می‌توان به استناد قانون تسهیل نسبت به تنظیم سند اقدام نمود.))

4. مفاصای عوارض نوسازی البته  در صورت  توافق طرفین  و تعهد متعاملین  نسبت به آن باستناد قانون تسهیل الزامی نیست .

5. استعلام دارایی که پیشنهاد میکنم در این خصوص مقاله لینک شده مطالعه گردد و جهت عدم تعلق مالیات در آمد اتفاقی نوع مصالحه معوض اعلام شود .

6. کارت ملی و مدارک هویتی متعاملین

7.  با عنایت به بخشنامه های صادره و ایین نامه اسناد رسمی متعاملین و متصالحین باید کاربری ثنا داشته باشند و تلفن همراه ثبت شده در سامانه ثنا را همراه داشته باشند .

آیا فسخ صلح عمری بدون وجود سند مالکیت امکان پذیر است؟

یکی از سوالات خواننده میتواند این باشد که شخصی ملکی را در دفترخانه با حق فسخ صلح عمری انتقال داده اما حالا که میخواهد قرارداد را فسخ کند دسترسی به سند مالکیت ندارد و یا انتقال گیرنده سند را به وی نمیدهد.

در این صورت آیا امکان تنظیم فسخ صلح عمری در دفترخانه وجود دارد؟ در این مورد باید گفت برای فسخ صلح عمری نیازی به استعلام ثبت و همچنین سند مالکیت نبوده و میشود قرارداد را با احراز حق فسخ مصالح فسخ نمود و سند انتقالی را باطل کرد. البته در این خصوص دفترخانه نیبت به احراز حق فسخ در مدت و رد مال الصلح بررسی خواهد نمود.

مدارک لازم جهت فسخ صلح عمری

باید دانست برای فسخ صلح عمری، مصالح باید مدارک زیر را داشته باشد:

۱- اصل بنچاق (سند صلح عمری تنظیم شده در دفترخانه اسناد رسمی) جهت احراز وجود حق فسخ

۲- مدارک هویتی مصالح.

۳-ارائه اصل سند الزامی نمی باشد در صورت دسترسی بدان مراتب فسخ در آن منعکس خواهد شد و در صورت عدم دسترسی دفترخانه مراتب فسخ را به اداره ثبت اطلاع رسانی خواهد کرد

۴- ارائه گواهی مالیاتی چنانچه از تنظیم سند شش ماه گذشته باشد الزامی به نظر می رسد

مهریه در لغت و اصطلاح :

«مهر» کلمه‌اى است عربى که در فارسى آن را «کابین» مى‌گویند .لغات مترادف آن در عربى، صداق، نحله، فریضه و اجر مى‌باشد. مهریه از لحاظ حقوقی فقهی هر چیزی است که دارای مالیت باشد که توسط زوج در عقد نکاح اعم از دائم و موقت پرداخت آن تعهد می­گردد. از لحاظ قانونی عقد نکاح موقت بدون مهریه صحیح نمی باشد و اگر چنین عقدی منعقد گردد عقد نکاح موقت باطل است ولی عقد دائم  بدون مهراگر منعقد گرددباطل نیست. دراین نوشته به بررسی راههای قانونی در خصوص چگونگی افزایش و کاهش مهریه پرداخته شده است .

مهریه به عنوان یک حق مالی برای زنان در زمان ازدواج تلقی می‌شود و ممکن است به طور قانونی و اجتماعی برخی از  حقوق زنان را تضمین کند. در فرهنگ اسلامی و ایرانی، مهریه به عنوان یک نشانه از تعهد شوهر نسبت به همسرش در نظام حقوقی و اجتماعی تلقی می‌شود. با این حال، ارتباط مستقیم میان مهریه و تضمین حقوق زنان واقعیت‌های متعددی را بستگی به فرهنگ، قوانین و زمان و مکان خاصی که در آن مطرح است، دارد. به عنوان مثال، در برخی موارد، این مسأله ممکن است به زنان اجازه دهد که در صورت طلاق، به دلیل دریافت مهریه و حقوق مربوطه، پشتوانه ای جهت تأمین‌ مالی داشته باشند. از این رو، باید به دقت این نکته را در نظر داشت که مهریه به تنهایی نمی‌تواند تمامی مسائل مربوط به حقوق زنان را حل کند. زیرا تضمین حقوق زنان به وسیله سیستم قانونی، موارد اجتماعی و فرهنگی دیگری نیز نیاز دارد. بهتر است به عنوان یک راهکار جامع در جهت تضمین حقوق زنان، سیاست‌ها و قوانین قوی‌تری تدوین شود که همه جنبه‌ حقوق زنان را پوشش دهد. این درحالی است که در برخی موارد ممکن است مهریه در تأمین مالی زنان نقش موثری ایفا کند.

بارها در دفترم پیش امده که بانویی به دفتر اسناد رسمی مراجعه و با توجه به شرایط زندگی تصمیم به کاهش مهریه خود گرفته این زنان دلایل بسیاری برای این خواسته خود دارند و البته درحواست ایشان برای کاهش مهریه همیشه به دلیل ناملایمتی از سوی همسرشان نبوده گاهی می‌تواند برای تشکر از همسر و بیان قدرشناسی از زحمات وی باشد و گاه نیز عدم اعتقاد ایشان به اینکه مهریه بالا تضمینی برای داوم پیمان مقدس زناشویی است.

درخواست زنان برای کاهش مهریه یا انصراف از درخواست مهریه پس از عقد یک موضوع مهم و حساس است که نشان‌دهنده تغییر نگرش‌ها و نیازهای اجتماعی در جوامع مختلف می‌باشد. این موضوع در بسیاری از جوامع به عنوان یک اقدام جدید و نوآورانه مورد توجه قرار گرفته است.

استفاده از این فرصت به عنوان یک ابزار قدرتمند برای تقویت جایگاه زنان و حقوق آنان در ازدواج، نشانگر شکافی عمیق در قوانین و فرهنگهای ازدواج در جوامع مختلف است. این اقدام می‌تواند به عنوان نمادی از استقلال مالی و تصمیم‌گیری زنان در زندگی خانوادگی و اجتماعی دیده شود. با این حال، فرایند کاهش یا انصراف از مهریه پس از عقد با چالش‌های خود مواجه است. به عنوان مثال، اعمال این حق توسط زنان ممکن است در برخی از جوامع به دلیل تضاد با فرهنگ‌ها و قوانین موجود، با مقاومت و واکنش روبرو شود. همچنین، این اقدام نیازمند آگاهی کامل از حقوق قانونی و اجتماعی زنان و همچنین خودکفایی اقتصادی آنها است.

اقسام مهریه

مرسوم است که زن و شوهر ضمن عقد در باب میزان و نوع مهر با هم توافق مى‌کنند. مهرى را که ضمن عقد یا پس از آن به تراضى طرفین معیّن مى‌شود در اصطلاح حقوق «مهر المسمّى» مى‌نامند، ولى در مواردى که زن و شوهر در این باب توافقى نکرده باشند یا توافقشان به جهتى باطل باشد، قانون مدنى و فقه امامیّه زن را در پاره‌اى از موارد، مستحق «مهر المثل» و در پاره‌اى از موارد دیگر مستحق‌ «مهر المتعه» مى‌داند.

مهر داراى اقسام ذیل است:

1. مهر المسمّى

2. مهر المثل

3. مهر المتعه

آنچه که در این نوشتار محل بحث است مهر المسمی می باشد به همین علت به مبحث اصلی یعنی شرط افزایش یا کاهش مهریه میپردازیم

 چگونگی افزایش و کاهش مهریه

مهریه همان است که در سند نکاحیه درج شده و کاهش و افزایش آن پس از عقد نکاح صحیح نیست.

با توجه به رأی وحدت رویه هیئت عمومی دیوان عدالت اداری به شماره ۴۸۸-۱۵/۶/۸۸ در خصوص ابطال جزء ب از قسمت ۱۵۱ بخشنامه ثبتی که با استناد به نظریه شماره ۳۵۰۷۹/۳/۸۸ مورخ ۱۲/۵/۸۸ فقهای محترم شورای نگهبان اصدار یافته و به موجب آن استدلال شده ((مهریه شرعی همان است که در ضمن عقد واقع شده و ازدیاد در بعد از عقد شرعاً صحیح نیست و ترتیب آثار هدیه بر آن خلاف موازین شرعی شناخته شده)) استفاده از ملاک نظریه مذکور که در خصوص کاهش مهریه نیز نظریه یادشده دلالت بر این دارد که کاهش مهریه نیز پس از عقد جواز شرعی ندارد و لذا مهریه همان است که در سند نکاحیه درج شده و مبنای پرداخت می باشد.

افزایش مهریه به این صورت است که زوج به نفع زوجه تعهد میکند که میزان مهریه را افزایش دهد مثلاً اگر مهریه ۵۰۰ عدد سکه بهار آزادی بود مقدار آنرا به ۷۰۰ عدد افزایش دهند یا مال دیگری مثل خانه یا ماشین به ۵۰۰ عدد مهریه ذکر شده در عقد افزوده گردد.

کاهش مهریه به این صورت است که زوجه مقدار مهریه ای را که بر عهده زوج دارد کاهش دهد مثلاً اگر مهریه ۵۰۰ عدد سکه بوده زوجه با حضور در دفتر اسناد رسمی آنرا به ۲۵۰ عدد کاهش دهد.

چگونگی افزایش یا کاهش مهریه از آن جمله موضوعاتی است که به موجب رای شورای نگهبان در سال ۱۳۸۸ ممنوع گردید شورای نگهبان در سال ۱۳۸۸ اعلام نمود مهریه شرعی همان است که در زمان عقد واقع شده و ازدیاد صداق بعد از عقد شرعاً صحیح نیست و ترتیب آثار مهریه بر آن خلاف موازین شرع شناخته می شود در بخشی از پاسخ شورای نگهبان آمده است طبق نظر اکثر اعضای گروه نمی توان برای افزایش یا کاهش مهریه اقرارنامه اصلاحی نوشت چرا که افزایش و کاهش منع شده و اقرار نامه اصلاحی موضوعیت ندارد.

بنابراین از نظر قانونی امکان افزایش یا کاهش مهریه وجود ندارد.راه‌حل قانونی به عنوان جایگزین منع قانونی افزایش یا کاهش مهریه  همانطور که گفته شد از نظر قانونی امکان افزایش یا کاهش مهریه وجود ندارد ولیکن  راه های جایگزینی برای آن می توان اندیشید ؛ جهت افزایش مهریه میتوان در یک سند رسمی زوج اعلام بدهی به زوجه نماید گرچه این بدهی از امتیازات ویژه مهریه به عنوان دیون ممتازه برخوردار نیست  ولی متضمن نوعی تعهد زوج به پرداخت مبلغی بیش از میزان مهریه می باشدکه زوج باید به ان پایبند باشد .

همچنین جهت کاهش مهریه می توان اقرار به وصول قسمتی از مهریه نمود و یا اینکه زوجه مقداری از مهریه را به زوج ببخشد یا ابراء کند.

اقرار به وصول مهریه شایعترین نوع تنظیم سند در دفاتر اسناد رسمی برای بخشش مهریه یا کاهش مهریه است در این خصوص زوجه در دفتر اسناد رسمی اقرار می نماید که تمام یا بخشی از مهریه مندرج در سند نکاحیه را دریافت نموده است.

در صورتی که زوجه در دفتر اسناد رسمی اقرار به وصول تمام یا بخشی از مهریه خود نماید برابر ماده ۱۲۷۷ و همچنین ۱۲۹۲ قانون مدنی رجوع و انکار و تردید پس از اقرار مسموع نمی باشد متن این مواد به قرار ذیل است:

ماده ۱۲۷۷: «انکار بعد از اقرار مسموع نیست لیکن اگر مقر ادعا کند که اقرار او فاسد یا مبنى بر اشتباه یا غلط بوده شنیده مى‏شود و همچنین است در صورتى که براى اقرار خود عذرى ذکر کند که قابل قبول باشد مثل این‏که بگوید اقرار به گرفتن وجه در مقابل سند یا حواله بوده که وصول نشده لیکن دعاوى مذکوره مادامى که اثبات نشده مضر به اقرار نیست.»

ماده ۱۲۹۲: «در مقابل اسناد رسمى یا اسنادى که اعتبار اسناد رسمى را دارد انکار و تردید مسموع نیست و طرف مى‏تواند ادعاى جعلیت نسبت به اسناد مزبور کند یا ثابت نماید که اسناد مزبور به جهتى از جهات قانونى از اعتبار افتاده است.» لذا در تنظیم این اسناد باید دقت بسیاری داشت و خارج از تعارفات اقدام به تنظیم سند نمود.

البته به موجب ماده ۷۰ قانون ثبت هرکس به موجب سند رسمی اقرار به اخذ وجه یا مالی کرده یا تادیه وجه یا تسلیم مالی را تعهد نموده، مدعی شود که اقرار یا تعهد در مقابل سند رسمی یا عادی یا حواله یا برات یا چک یا فته طلبی بوده است که طرف معامله به او داده آن تعهد انجام نشده یا حواله یا برات یا چک یا فته طلب پرداخت نگردیده است این دعوا قابل رسیدگی خواهد بود .

بنابراین چنانچه وصول مهریه در ازای چک یا سفته ای بوده که وصول نشده زوجه میتواند از طریق مراجع قضایی اقدام نماید همچنین اگر ثابت شود که اقرار فاسد یا اشتباه بوده یا در اثر اضطرار و اکراه بدون رضایت بوده اقرار اعتباری نخواهد داشت و زوجه میتواند با مراجعه به مراجع قضایی عدم وصول مهریه را اثبات نماید.

البته این ادعا به سادگی مورد قبول دادگاه قرار نمی‌گیرد و دادگاه ها به سختی سند رسمی تنظیم شده در دفتراسناد را با ادعای اجبار باطل میکنند.

وکالت به چه معناست؟

– قبل از اینکه بگیم وکالت به چه معناست بگو که چرا وکالت ؟  سرت شلوغه، وقت نداری، کارفرما بهت مرخصی نمیده، درس‌هات سنگینه، همه‌ش مشغول کارهای خونه‌ای، از کاغذبازی بدت میاد، هیچی درمورد مسائل حقوقی نمی‌دونی، اگه سرت کلاه بذارن چی؟ اگه با یه امضای اشتباه به خودت ضرر بزنی چی؟ اگه دادگاهت سال‌ها طول بکشه و تهش شکست بخوری چی؟ اگه…

با جملات بالا همزادپنداری کردید؟ احتمالاً حداقل یک مورد از آن‌ها را خودتان یا اطرافیانتان تجربه کرده باشید. آن هم در شرایطی که به وقت آزاد، پول کافی و دانش گسترده نیاز دارید تا پیگیر یک امر حقوقی باشید و گره از کارتان باز کنید. از طرفی در بسیاری از امور حقوقی، حضور خود شخص در فرایندهای قانونی لازم است و نمی‌توان شبیه لیست سفارش خرید خانه، آن را به همسر سپرد و خود مشغول تماشای فیلم شد! پس راهکار چیست؟ آیا راهی وجود دارد که بتوان همه یا بخشی از اختیارات قانونی خود را به دیگری سپرد و پیگیری امور حقوقی را بر دوش او نهاد؟ بله، چاره‌ی کار این‌جاست: وکالت! با این مقاله از دفتر اسناد رسمی 136 استان بوشهر همراه باش …

معنی وکالت چیست؟

«وکالت عقدی جایز[۱] است که به موجب آن، به شخص دیگری نمایندگی و یا نیابت داده می‌شود که اموری را به جای موکل انجام دهد. اقدامات وکیل در هر زمینه محدود به اختیاراتی است که موکل به وی تفویض می‌کند.»

بسیار خوب، ظاهراً قانون هوای ما را داشته و فکر همه چیز را کرده است! وکالت دادن به فردی که می‌تواند یک متخصص حقوق یا غیر از آن باشد، حل و فصل بسیار از امور را تسهیل و تسریع می‌کند. اما کاربردهای یک قرارداد وکالت چیست؟

مزایای تنظیم قرارداد وکالت

همان‌طور که اشاره شد، از مزایای تنظیم قرارداد وکالت بین طرفین می‌توان به تسهیل پیگیری امور حقوقی موکل توسط وکیل اشاره کرد. چنین قراردادی کاربرد زیادی در امور روزمره نظیر خرید و فروش ملک و ماشین، امور بانکی، پیگیری مسائل سهم‌الارث و… دارد و از اتلاف وقت موکل برای رفت‌وآمدهای اداری تا حد زیادی می‌کاهد. البته باید توجه کرد که انعقاد عقد وکالت نیازمند اطلاعات مکفی از جانب طرفین است؛ به طوری که طرفین بدانند چه نوع وکالت نامه محضری را امضا می‌کنند و درج امضا چه حقوقی در این قرارداد ایجاد می‌کند.

تفاوت وکالت بلاعزل و قابل عزل

اگر نام وکالت بلاعزل و وکالت قابل عزل را شنیده باشید احتمالاً برایتان سوال شده که این دو چه تفاوتی با هم دارند؟ یک وکالت ساده و قابل عزل، وکالتی است که طی آن موکل می‌تواند در هر زمانی که خواست، وکیل را از برعهده گرفتن اختیارات خود عزل کند. اما عقدی که مکرراً در دفترخانه تنظیم می‌گردد، وکالت بلاعزل است. به عبارتی، وکالت وکیل یا عدم عزل وکیل در ضمن عقد لازمی شرط شود.[۲]

انواع وکالت نامه حقوقی

اگر بخواهیم دسته‌بندی کلی انواع وکالت نامه حقوقی را بیان کنیم، باید به وکالت مطلق (تام) و وکالت مقید اشاره کنیم. چند لحظه دست نگه دارید! قبل از این‌که از روی بی‌حوصلگی و برای باز کردن دردسرهای حقوقی از سرتان به سراغ وکالت تام بروید، یا چون به کسی بیشتر از تخم چشمانتان اعتماد دارید بخواهید از روی هیجان او را وکیل مطلق خود کنید، باید معنی وکالت مطلق را بدانید!

وکالت مطلق یا تام چیست؟

پیچیدگی یا زمان‌بر بودن بسیاری از امور مالی و اداری باعث می‌شود افراد از وکالت مطلق یا تام برای پیگیری فرایندها کمک بگیرند. وکالت تام با تفویض اختیار اداره کردن اموال موکل به وکیل، به تسهیل و سرعت‌گیری این فرایندها کمک می‌کند. حواستان باشد که وکالت مطلق (تام) صرفاً برای پیگیری امور اداری و مالی است؛ بنابراین وکیل‌تان قرار نیست اختیار اموری همچون به ازدواج درآوردن یا طلاق دادن شما را هم بر عهده داشته باشد!

وکالت مقید چیست؟

اما در مقابل وکالت مطلق، وکالت مقید قرار می‌گیرد که در عقد آن می‌بایست نوع وکالت و مورد وکالت مشخص شود. مثلاً قصد دارید اتومبیل خود را بفروشید و فرصتی برای این کار ندارید. از طرفی نمی‌توانید اختیار همه‌ی اموال خود را به فرد خاصی بسپارید. پس این‌جا وکالت مقید به کمک شما می‌آید و صرفاً با دادن «اختیار فروش اتومبیل» به وکیل‌تان، گره از مشکل شما باز می‌کند.

– ای بابا، سخت شد که… حالا من چه‌جوری مطمئن بشم متنی که توی عقد وکالت نامه نوشته میشه، اختیار تام میده یا مقید؟ می‌خواستم کارم راحت بشه ولی این‌جوری که سخت‌تر شد! اگه حین وکالت دادن اشتباه کنم و وکیلم اختیار همه‌ی اموالم رو به عهده بگیره چی؟؟ اگه زمین و خونه و ماشینم رو بدون اطلاع من بفروشه و با پولش فرار کنه اون‌ور آب چی؟؟؟ ای وای، اگه سرم کلاه بذاره و اموالم رو بالا بکشه چییییی…

صبر کنید! این همه استرس و هیجان برای قلب‌تان خوب نیست! گفتیم که وکالت دادن قرار است کار شما را ساده‌تر کند، نه سخت‌تر. پس حتماً برای تنظیم متن قرارداد هم چاره‌ای اندیشیده شده که نیاز به نگارش متن از سوی خود موکل و نگرانی از بابت ایرادات و ضعف‌های آن نباشد! درست است که در تمام وکالت‌نامه‌ها، قید صریح اسامی کلیه سازمان‌ها و مراکز مورد نظر برای انجام امور مختلف توسط وکیل ضروری است؛ اما اغلب دفترخانه‌ها متون از پیش تنظیم‌شده‌ای برای انواع وکالتنامه دارند که جزئیات آن‌ها مورد دقت قرار گرفته و ایراداتشان برطرف شده است. بنابراین با راهنمایی خود دفترخانه می‌توان به سادگی و با سرعت، قرارداد وکالت دقیقی تنظیم کرد که مانع از کلاه گذاشتن وکیل بر سرتان شود!

– خب، حالا من پشیمون شدم. دیگه نمی‌خوام اختیار اداره اموالم دست وکیل باشه و اون کارهام رو انجام بده. قصد دارم خودم پیگیر کارهای اداری باشم. آیا امکان فسخ قرارداد و عزل وکیل رو دارم؟!

نحوه فسخ قرارداد وکالت و عزل وکیل

خوب است بدانید که در یک قرارداد ساده، نه‌تنها شما به‌عنوان موکل امکان فسخ وکالتنامه و عزل وکیل را دارید؛ بلکه وکیل نیز درصورت استعفا از وکالت می‌تواند قرارداد وکالت را باطل کند. به عبارت دیگر «وکالت، قراردادی است جایز؛ موکل می‌تواند هر زمان که بخواهد وکیلش را عزل و برکنار کند (ماده ۶۷۹ قانون مدنی)». علاوه بر عزل وکیل توسط موکل و استعفای وکیل، قرارداد وکالت براساس شرایط زیر نیز منتفی و باطل می‌شود:

• فوت وکیل یا موکل

• اثبات جنون وکیل یا موکل

• از بین رفتن مورد وکالت (مثلا نابود شدن باغ مورد وکالت)

• انجام عمل منافی با وکالت توسط موکل (همچون انجام امور باغ مورد وکالت توسط خود موکل)

• اتمام مدت زمان قیدشده در اعتبار وکالت نامه

نکته مهم در وکالت حین خرید و فروش

فرض کنید قصد خرید یک ملک یا خودرو را دارید. فروشنده مبلغ آن را دریافت می‌کند؛ اما فرایند انجام امور اداری و انتقال مالکیت ممکن است طول بکشد. در این صورت چه تضمینی وجود دارد که فروشنده پس از دریافت مبلغ، آن را انکار کرده و مال خود را واگذار نکند؟ در چنین شرایطی معمولاً دفاتر اسناد رسمی وکالت‌نامه بلاعزلی را برای خریدار تنظیم می‌کنند که به موجب آن می‌تواند اختیار انتقال مالکیت مورد معامله را برعهده بگیرد و در زمان مناسب به نام خود سند بزند. البته باید توجه کرد که این وکالت‌نامه هم با جنون یا فوت طرفین فسخ می‌شود و فرایند انتقال مالکیت باید ازطریق وراث ادامه یابد که قاعدتاً وقت‌گیر و پردردسر است. لذا توصیه می‌شود در اولین فرصت پس از خرید مال، امور اداری آن را انجام داده و به نام خود سند بزنید.

در ادامه مطلب بخوانید: اطلاع به سردفتر بابت عزل وکیل / دلیل ضرورت ثبت رسمی قرارداد وکالت / امتیازات تنظیم وکالت رسمی  و...

تبدیل سند وکالتی به سند قطعی

برای تبدیل سند وکالتی به سند قطعی، باید مراحل زیر را طی کنید:

۱. تهیه مدارک لازم

ابتدا باید مدارک مورد نیاز را تهیه کنید. این مدارک شامل سند مالکیت و دیگر مدارکی است که نشان دهنده این است که شما وکیل و نماینده صاحب ملک هستید.

۲. استعلام از ثبت

برای انتقال مورد وکالت به وکیل و یا شخصی که وکیل معرفی میکند از سوی دفتر اسناد رسمی انتقال دهنده مالکیت استعلام ثبتی ارسال خواهد شد و پاسخ استعلام مبنی بر مالکیت موکل و میزان سهم مالکیت وی و عدم بازداشت و محدودیت خواهد بود که دفتر اسناد رسمی تمام این موارد را با سند مالکیت تطبق خواهد داد.

۳. تهیه استعلام و تاییدیه از ادارات دارایی و شهرداری و سایر مراجع

جهت انتقال مورد وکالت به شخص وکیل حتما باید مالیات نقل و انتقال پرداخت و گواهی ماده ۱۸۷ ق م م اخذ شود و همچنین در مورد املاک واقع در حریم شهر چنانچه دارای بنا باشد گواهی پایان کار الزامی است و در مورد املاک فاقد بنا و یا املاک واقع در خارجاز محدوده شهر به فراخور استعلام زمین شهری و یا جهاد کشاورزی و منابع طبیعی و یا دهیاری لازم می باشد

نظر به اینکه این مدارک دارای اهمیت می باشد لذا قبل از انجام معامله وکالتی و عادی به دفتر اسناد رسمی مراجعه و در خصوص مدارک و مستندات لازم حتما مشاوره بگیرید بسیار دیده شده که املاک موات و اراضی ملی از سوی فروشندگان به صورت وکالتی معامله و خریداران دچار خسارات جبران ناپذیری شده اند .و یا به جهت بدهی های شخص موکل ممنوع المعامله بوده و املاک بازداشت بوده لذا در زمان مراجعه وکیل به دفتر اسناد رسمی و درخواست ارائه خدمات و تنظیم سند انتقال متاسفانه با موانع قانونی مواجه و انتقال رسمی ممکن نیست.

۴. مراجعه به دفترخانه: برای تنظیم سند انتقال ، باید به یک دفترخانه ( دفتر اسناد رسمی ) مراجعه کنید. در اینجا، با ارائه مدارک لازم و درخواست تبدیل سند وکالتی به سند قطعی، مراحل لازم انجام خواهند شد. دفترخانه معمولاً گواهی اعتبار  وکالتنامه را اخذ  و پس از انجام مراحل لازم، سند قطعی را صادر می‌کند.

معاملات وکالتی خودرو

وکالت خودرو به معنای اعطای  نمایندگی و اختیارات مربوط به فروش خودرو بین دو طرف است. انواع مختلف معاملات وکالتی خودرو شامل موارد زیر می‌شوند:

۱. فروش وکالتی خودرو: در این نوع فروش وکالتی، شما به یک شخص دیگر (که به عنوان وکیل یا نماینده شما عمل می‌کند) اختیار می‌دهید تا به نمایندگی شما در مراحل فروش خودرو عمل کند. این شخص می‌تواند مشتریانی را پیدا کند، قیمت خودرو را مذاکره کند، مبایعه‌نامه را امضا کند و در صورت لزوم با خریدار به مراکز تعویض پلاک مراجعه کند. در این حالت، شما هنوز صاحب خودرو هستید ولی وکیل یا نماینده شما مراحل قانونی فروش خودرو را بر عهده می‌گیرد. وچنانچه در این ایام به دلیل تخلف از مقررات راهنمایی و رانندگی قبض جریمه ای صادر شود به پلاک شما تعلق خواهد گرفت و نظر به اینکه صدور گواهی عدم خلاف آنی و به روز نیست ممکن است این جریمه در پلاک شما باقی بماند . همچنین موضوع خطرناکتر وقوع جرائم عمدی و غیر عمدی است که شما را تا زمان اثبات انتقال خودرو به دیگری دچار مشکلات و درگیرهای دادرسی خواهد کرد.

۲. خرید وکالتی خودرو: در این حالت، شما به یک شخص دیگر اجازه می‌دهید تا به نمایندگی شما، به عنوان خریدار خودرو عمل کند. به عبارت دیگر، این شخص به جای شما می‌تواند مذاکرات خرید خودرو را انجام دهد، قرارداد را امضا کند و مراحل مربوط به خرید خودرو را به صورت کامل به جای شما پیش ببرد.

۳. وکالت تعویض پلاک: در این نوع وکالتی، فروشنده خودرو به خریدار خودرو اختیار می‌دهد تا فقط برای مراحل تعویض پلاک خودرو به نمایندگی او عمل کند. در این حالت، معمولاً مبایعه‌نامه قبل از مراحل تعویض پلاک تنظیم و امضا می‌شود و لازم است جهت رعایت برخی مصالح محدودیت زمانی برای مراجعه به مراکز تعویض پلاک برای خریدار قایل شوید  در این حالت، خریدار به صورت موقت نماینده فروشنده می‌شود تا مراحل تعویض پلاک را انجام دهد. و این نمایندگی رافع مسئولیت های شما بعنوان مالک خودرو نیست.

در ادامه مطلب بخوانید: نکات مهم هنگام معاملات وکالتی/خطرات خرید ملک وکالتی/هزینه تبدیل سند وکالتی به قطعی و ...

استفاده از وکالت بلاعزل یا سند وکالتی در خرید و فروش به دلیل مشغله‌های کاری و همچنین تسهیل در انجام معاملات، در جوامع امروزی رواج پیدا کرده است. این نوع وکالتنامه‌ها به مردم امکان می‌دهد تا از طریق نماینده‌ای (معمولاً وکیل) ملک خود را به فروش برسانند یا با خریدار به توافق برسند. این نکته مهم است که هر فردی قبل از استفاده از وکالت بلاعزل، با موارد قانونی، محاسن و پیامدهای آن آشنا باشد. در این مقاله قصد داریم به موضوع معاملات وکالتی که یکی از خدمات دفتر اسناد رسمی بپردازیم، پس با ما همراه باشید.

وکالت در لغت

وکالت در قانون مدنی به عنوان یک عقد قرار دادی تعریف می‌شود که در آن یکی از طرفین، طرف دیگر را به عنوان نماینده‌ خود می‌نمایدو به او نیابت می دهد . این نماینده (وکیل یا وکالت‌گیرنده) نماینده و جانشین وکالت دهنده و یا همان موکل بوده و در حدود اختیاراتی که در وکالتنامه قید شده میتواند به انجام معامله اقدام کند.

بنابراین، اثر اصلی وکالت نیابت است. وکیل بعنوان نماینده موکل عمل می‌کند و به جای او در انجام اموری که موضوع وکالت هستند، عمل می‌نماید. این عقد به موکل امکان می‌دهد که فردی دیگر را به عنوان نماینده خود در انجام کارهای خاصی که برایش در وکالتنامه تعریف کرده  و از خدمات وی بهره‌مند شود.

معامله وکالتی

معاملات وکالتی، به معنای نیابت از سوی فروشنده به  خریدار هست تا به انجام معامله حتی با خود اقدام و معامله را در دفتر اسناد رسمی ثبت کند پس در عالم حقوق انتقالی صورت نگرفته گر چه در عرف انتقال حقوق مالکیت از فروشنده به خریدار بدون انتقال سند قطعی می‌باشد. در این نوع معاملات، در عرف چنین پنداشته می شود که فروشنده ملک یا خودرو را به خریدار انتقال می‌دهد، اما در زمان انجام معامله، سند مالکیت به نام خریدار ثبت نمی‌شود و به جای آن، یک وکالتنامه صادر می‌شود که به خریدار حقوق و وظایف مالک جهت انتقال مالکیت را نیابت می‌دهد.

ریسک‌هایی در این نوع معاملات وجود دارد. اگر وکیل یا فردی که نامش در وکالتنامه آمده است، در طول معامله فوت کند یا در موردی ناتوان شود، ممکن است مشکلاتی در انتقال سند مالکیت به خریدار به وجود آید. همچنین، در برخی موارد، اشخاص بعد از انجام معامله وکالتی، ادعاهایی در خصوص مالکیت یا اختیارات در مورد ملک یا خودرو مطرح کنند که می‌تواند به مشکلات حقوقی منجر شود.

تفویض وکالت یعنی چه؟

تفویض وکالت به معنای انتقال حقوق  وکیل ناشی از وکالت به یک وکیل دیگر است. وکالت به معنای اجازه دادن به وکیل برای نمایندگی و انجام امور حقوقی و قانونی به نمایندگی از سوی  موکل است. هنگامی که وکیل  تصمیم می‌گیرد وکالت خود را به وکیل دیگری تفویض کند، به این معنی است که تمامی اختیارات ناشی از وکالت را به وکیل جدید انتقال می‌دهد و از آن به بعد وکیل جدید مسئولیت نمایندگی و انجام امور حقوقی موکل را بر عهده می‌گیرد.

استعلام سند وکالت نامه

برای استعلام وکالت نامه محضری  که از تاریخ بیست و ششم شهریور ماه سال ۱۳۹۲ تنظیم شده باشد می توانید با استفاده از شناسه یکتا سند و رمز تصدیق  به سامانه استعلام وکالت‌نامه سازمان ثبت اسناد و املاک کشور مراجعه (سامانه ثبت من) مراجعه کنید. آدرس اینترنتی این سامانه به دو شکل قابل دسترسی است: my.ssaa.ir و ssaa.ir.

با ورود به این سامانه، متقاضی می‌تواند با استفاده از اطلاعات شناسه سند و رمز تصدیق که در اختیار دارد، اقدام به استعلام وکالت‌نامه خود به روش آنلاین و الکترونیکی نماید. این روش به متقاضی امکان می‌دهد از طریق اینترنت به صورت آنلاین و بدون نیاز به مراجعه حضوری، اعتبار و اصالت وکالت‌نامه خود را بررسی کند. اطلاعات شناسه سند و رمز تصدیق معمولادر صدر اسناد درج می شود.

پس از ورود اطلاعات در سامانه استعلام وکالت‌نامه، سامانه به صورت آنی و الکترونیکی اطلاعات وکالت‌نامه را بررسی کرده و نتیجه را به متقاضی اعلام می‌کند. در صورت تصدیق موفقیت‌آمیز وکالت‌نامه توسط سامانه، متقاضی می‌تواند از صحت و اعتبار وکالت‌نامه خود اطمینان حاصل کند.

توصیه می کنیم عبارات وکالتنامه و مشخصات دقیق موکل و وکیل و مورد وکالت را به دقت بررسی و همچنین عدم تفویض وکالت را به دقت بررسی کنید.

در ادامه مطلب بخوانید:محاسن معاملات وکالتی/و...

وکالت، واگذاری اختیارات به شخص دیگر برای انجام امور حقوقی مشخص بوده و در واقع وکیل نماینده دیگری است. یکی از مشکلاتی که وکالت نامه های عادی دارند، خطر فسخ قرارداد توسط موکل است، در حالی برای این این مشکل وکالت بلاعزل پیشنهاد می شود که نوعی عقد وکالتی است که موکل حق فسخ را از خود گرفته و از وکالت های پایدار و غیر قابل فسخ است.

با نظر به این ویژگی عقد وکالت، گاهی طرفین ترجیح می دهند درصد احتمال پایان یافتن عقد وکالت را کاهش دهند. از این رو قانون، راه حلی را تحت عنوان وکالت بلاعزل پیش بینی کرده است که از انواع آن می توان به وکالت در طلاق و وکالت در حضانت فرزند بلاعزل اشاره کرد. با این حال، در وکالت بلاعزل نیز ممکن است شرایطی به وجود بیاید تا یکی از طرفین بخواهد آن را فسخ یا باطل کند. 

با توجه به اینکه وکالت بلاعزل از استحکام بیشتری از وکالت عادی برخوردار است ، این سوال به ذهن متبادر می شود که در چه شرایطی امکان باطل کردن این قرارداد وجود دارد. در این مقاله چگونگی ابطال وفسخ وکالت بلاعزل توضیح داده شده است و شرایط خاص مربوط به وکالت نامه بلاعزل در طلاق و حضانت بررسی شده است. 

وکالت بلاعزل چیست

در ماده 656 قانون مدنی عقد وکالت این گونه تعریف شده است. "وکالت عقدی است که به موجب آن یکی از طرفین طرف دیگر را برای انجام امری نایب خود م ینماید." یعنی شخصی دیگری را به عنوان نماینده خود برای انجام اموری قرار می دهد که وکالت دهنده را موکل و نماینده او را وکیل می نامند. در ادامه در ماده 678 مشخص میکند که عقد وکالت با عزل کردن وکیل توسط موکل منقضی می شود. با این حال در شرایطی دو طرف برای استحکام بخشیدن به عقد وکالت یا دلایل دیگر ترجیح می دهند تا موکل دیگر نتواند وکیل را بر کنار کند. 

برای پاسخ به این مشکل ماده 679 قانون مدنی راه حلی را پیشنهاد می دهد: "موکل می تواند هر وقت بخواهد وکیل را عزل کند مگر اینکه وکالت وکیل با عدم عزل در ضمن عقد لازمی شرط شده باشد."

با توجه به این ماده، در شرایطی موکل می تواند این حق عزل وکیل را از خود بگیرد که در اصطلاح، این نوع عقد وکالت، وکالت بلاعزل نامیده می شود. بنابراین مطابق ماده فوق، اگر عقد وکالت یا عدم عزل وکیل، ضمن یک عقد لازم که نوعی از عقود است که یک طرف نمی تواند آن را باطل کند، شرط شود، وکالت تبدیل به وکالت بلاعزل شده و از قاعدتا از جانب موکل قابل فسخ نمی باشد.

انعقاد عقد وکالت مانع نمی شود که موکل خود نتواند موضوع وکالت را انجام دهد. برای مثال اگر وکالت در فروش به شخصی داده است، خود موکل نیز می تواند مال خود را شخصا بفروشد. این نکته هم باید به خاطر داشت که وکالت عقدی جایز است به این معنی که با جنون یا فوت وکیل یا موکل فسخ می شود که وکالت بلاعزل نیز از این قضیه مستثنی نیست .

در ادامه مطلب بخوانید: ابطال وکالت بلاعزل حضانت / ابطال وکالت بلاعزل طلاق / از بین رفتن موضوع قرارداد یا انجام شدن آن / پایان مدت قرارداد در صورت زماندار بودن وکال اقاله عقد وکالت بلاعزل / استعفای وکیل / فوت وکیل یا موکل حجر وکیل یا موکل.

در پاسخ به اینکه وکالت بلاعزل چیست و انواع وکالت بلا عزل کدامند؟ باید ابتدا، به تعریف عقد وکالت پرداخت. بر اساس ماده 656 قانون مدنی، "وکالت، عقدی است که به موجب آن، یکی از طرفین، طرف دیگر را برای انجام امری، نایب خود می نماید." با توجه به این ماده، می توان گفت، وکالت، عقد است و در آن، یک طرف عقد، به دیگری، جهت انجام اموری، تفویض اختیار می کند. شایان ذکر است، وکالت، عقدی جایز می باشد؛ یعنی با اراده هرکدام از طرفین عقد یا فوت، جنون و سفه آن ها، قابل فسخ خواهد بود.

وکالت بلاعزل، عقد وکالتی است که در آن، موکل، علاوه بر تفیض اختیار به وکیل، حق برکناری و عزل وی را نیز از خود، ساقط کرده است. یعنی، دیگر نمی تواند عقد وکالت را برهم زند، مگر اینکه موضوعی که جهت انجام آن، اعطای وکالت شده، انجام شود یا از بین برود یا موکل، در دادگاه، اثبات کند که برخلاف عبارت موجود در وکالت نامه، وکالت یا عدم عزل وکیل را ضمن عقد خارج لازم، شرط نکرده و بنابراین، توافق میان وی و وکیل، جایز و قابل برهم زدن می باشد. 

در ادامه مطلب بخوانید: انواع وکالت بلاعزل/ خطرات وکالت بلاعزل / سوالات متداول

ارائه خدمات الکترونیکی امور ثبتی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور

با استفاده از ظرفیت دفاتر اسناد رسمی

آپارتمان مسکونی (داخل محدوده شهرها)/خانه / ویلایی / زمین با بنای احداثی (داخل محدوده شهرها) / زمین با کاربری مسکونی (داخل محدوده شهرها)

1. اصل مدارک هویتی (کارت ملی هوشمند، رسید ثبت نام کارت ملی هوشمند، شناسنامه)
2. حساب کاربری ثنا 
3. اصل سند مالکیت
4. اصل بنچاق قبلی (سند قطعی غیرمنقول ابتیاعی فروشنده)
5. صورتمجلس تفکیکی (تمام صفحات)
6. پایانکار شهرداری 
7. آدرس و کدپستی مورد معامله
8. پاسخ استعلام ثبتی (توسط دفترخانه)
9. پاسخ استعلام دارایی (توسط دفترخانه)

آپارتمان اداری/تجاری

1. اصل مدارک هویتی (کارت ملی هوشمند، رسید ثبت نام کارت ملی هوشمند، شناسنامه)
2. حساب کاربری ثنا 
3. اصل سند مالکیت
4. اصل بنچاق قبلی (سند قطعی غیرمنقول ابتیاعی فروشنده)
5. صورتمجلس تفکیکی (تمام صفحات)(در اجرای تبصره ۴ ماده ۱۸۷ قانون مالیات‌های مستقیم)
6. پایانکار شهرداری (تبصره ۸ ماده ۱۰۰ شهرداری و ماده ۱ قانون تسهیل…)
7. آدرس و کدپستی مورد معامله (ماده ۱۱ آیین نامه اجرایی قانون الزام اختصاص شماره ملی و کدپستی…)
8. پاسخ استعلام ثبتی (توسط دفترخانه)(ماده ۱ قانون و آیین نامه اجرایی قانون تسهیل تنظیم اسناد…)
9. پاسخ استعلام دارایی (توسط دفترخانه)(ماده ۱۸۷ قانون مالیات‌های مستقیم)

زمین مزروعی / زمین محصور / زمین مشجر / باغ / باغچه

1. اصل مدارک هویتی (کارت ملی هوشمند، رسید ثبت نام کارت ملی هوشمند، شناسنامه)
2. حساب کاربری ثنا 
3. اصل سند مالکیت
4. اصل بنچاق قبلی (سند قطعی غیرمنقول ابتیاعی فروشنده)
5. آدرس و کدپستی مورد معامله (ماده ۱۱ آیین نامه اجرایی قانون الزام اختصاص شماره ملی و کدپستی…)
6. پاسخ استعلام ثبتی (توسط دفترخانه)(ماده ۱ قانون و آیین نامه اجرایی قانون تسهیل تنظیم اسناد…)
7. پاسخ استعلام دارایی (ماده ۱۸۷ قانون مالیات‌های مستقیم)
8. در صورت واقع شدن در خارج از محدوده شهر حسب مورد استعلام از مدیریت جهاد کشاورزی یا منابع طبیعی

"سند رسمی؛ امنیت و اطمینان در معاملات شما"

آیا به دنبال راهی امن و مطمئن برای انجام معاملات خود هستید؟ سند رسمی بهترین گزینه‌ای است که به شما کمک می‌کند تا با خیالی آسوده به امور حقوقی خود رسیدگی کنید.

در این سایت، شما می‌توانید:

اطلاعات کاملی در مورد سند رسمی و انواع آن به دست آورید.
از آخرین اخبار و تغییرات قوانین و مقررات مطلع شوید.
به سوالات خود در مورد مسائل حقوقی پاسخ دریافت کنید.
با مشاوران حقوقی ما در ارتباط باشید.

چرا سند رسمی؟

امنیت بیشتر: سند رسمی به شما این اطمینان را می‌دهد که معامله شما قانونی و معتبر است.
جلوگیری از اختلافات: با تنظیم سند رسمی، احتمال بروز اختلافات و مشکلات حقوقی کاهش می‌یابد.
ثبت رسمی: سند رسمی در دفاتر اسناد رسمی ثبت می‌شود و از نظر قانونی دارای اعتبار است.

ما متعهدیم تا با ارائه اطلاعات دقیق و به روز، به شما در تصمیم‌گیری بهتر کمک کنیم.

برای کسب اطلاعات بیشتر، همین حالا با ما تماس بگیرید یا در شبکه های اجتماعی ما را دنبال کنید.