دفتر 136 اسناد رسمی استان بوشهر

استفاده از وکالت بلاعزل یا سند وکالتی در خرید و فروش به دلیل مشغله‌های کاری و همچنین تسهیل در انجام معاملات، در جوامع امروزی رواج پیدا کرده است. این نوع وکالتنامه‌ها به مردم امکان می‌دهد تا از طریق نماینده‌ای (معمولاً وکیل) ملک خود را به فروش برسانند یا با خریدار به توافق برسند. این نکته مهم است که هر فردی قبل از استفاده از وکالت بلاعزل، با موارد قانونی، محاسن و پیامدهای آن آشنا باشد. در این مقاله قصد داریم به موضوع معاملات وکالتی که یکی از خدمات دفتر اسناد رسمی بپردازیم، پس با ما همراه باشید.

وکالت در لغت

وکالت در قانون مدنی به عنوان یک عقد قرار دادی تعریف می‌شود که در آن یکی از طرفین، طرف دیگر را به عنوان نماینده‌ خود می‌نمایدو به او نیابت می دهد . این نماینده (وکیل یا وکالت‌گیرنده) نماینده و جانشین وکالت دهنده و یا همان موکل بوده و در حدود اختیاراتی که در وکالتنامه قید شده میتواند به انجام معامله اقدام کند.

بنابراین، اثر اصلی وکالت نیابت است. وکیل بعنوان نماینده موکل عمل می‌کند و به جای او در انجام اموری که موضوع وکالت هستند، عمل می‌نماید. این عقد به موکل امکان می‌دهد که فردی دیگر را به عنوان نماینده خود در انجام کارهای خاصی که برایش در وکالتنامه تعریف کرده  و از خدمات وی بهره‌مند شود.

معامله وکالتی

معاملات وکالتی، به معنای نیابت از سوی فروشنده به  خریدار هست تا به انجام معامله حتی با خود اقدام و معامله را در دفتر اسناد رسمی ثبت کند پس در عالم حقوق انتقالی صورت نگرفته گر چه در عرف انتقال حقوق مالکیت از فروشنده به خریدار بدون انتقال سند قطعی می‌باشد. در این نوع معاملات، در عرف چنین پنداشته می شود که فروشنده ملک یا خودرو را به خریدار انتقال می‌دهد، اما در زمان انجام معامله، سند مالکیت به نام خریدار ثبت نمی‌شود و به جای آن، یک وکالتنامه صادر می‌شود که به خریدار حقوق و وظایف مالک جهت انتقال مالکیت را نیابت می‌دهد.

ریسک‌هایی در این نوع معاملات وجود دارد. اگر وکیل یا فردی که نامش در وکالتنامه آمده است، در طول معامله فوت کند یا در موردی ناتوان شود، ممکن است مشکلاتی در انتقال سند مالکیت به خریدار به وجود آید. همچنین، در برخی موارد، اشخاص بعد از انجام معامله وکالتی، ادعاهایی در خصوص مالکیت یا اختیارات در مورد ملک یا خودرو مطرح کنند که می‌تواند به مشکلات حقوقی منجر شود.

تفویض وکالت یعنی چه؟

تفویض وکالت به معنای انتقال حقوق  وکیل ناشی از وکالت به یک وکیل دیگر است. وکالت به معنای اجازه دادن به وکیل برای نمایندگی و انجام امور حقوقی و قانونی به نمایندگی از سوی  موکل است. هنگامی که وکیل  تصمیم می‌گیرد وکالت خود را به وکیل دیگری تفویض کند، به این معنی است که تمامی اختیارات ناشی از وکالت را به وکیل جدید انتقال می‌دهد و از آن به بعد وکیل جدید مسئولیت نمایندگی و انجام امور حقوقی موکل را بر عهده می‌گیرد.

استعلام سند وکالت نامه

برای استعلام وکالت نامه محضری  که از تاریخ بیست و ششم شهریور ماه سال ۱۳۹۲ تنظیم شده باشد می توانید با استفاده از شناسه یکتا سند و رمز تصدیق  به سامانه استعلام وکالت‌نامه سازمان ثبت اسناد و املاک کشور مراجعه (سامانه ثبت من) مراجعه کنید. آدرس اینترنتی این سامانه به دو شکل قابل دسترسی است: my.ssaa.ir و ssaa.ir.

با ورود به این سامانه، متقاضی می‌تواند با استفاده از اطلاعات شناسه سند و رمز تصدیق که در اختیار دارد، اقدام به استعلام وکالت‌نامه خود به روش آنلاین و الکترونیکی نماید. این روش به متقاضی امکان می‌دهد از طریق اینترنت به صورت آنلاین و بدون نیاز به مراجعه حضوری، اعتبار و اصالت وکالت‌نامه خود را بررسی کند. اطلاعات شناسه سند و رمز تصدیق معمولادر صدر اسناد درج می شود.

پس از ورود اطلاعات در سامانه استعلام وکالت‌نامه، سامانه به صورت آنی و الکترونیکی اطلاعات وکالت‌نامه را بررسی کرده و نتیجه را به متقاضی اعلام می‌کند. در صورت تصدیق موفقیت‌آمیز وکالت‌نامه توسط سامانه، متقاضی می‌تواند از صحت و اعتبار وکالت‌نامه خود اطمینان حاصل کند.

توصیه می کنیم عبارات وکالتنامه و مشخصات دقیق موکل و وکیل و مورد وکالت را به دقت بررسی و همچنین عدم تفویض وکالت را به دقت بررسی کنید.

در ادامه مطلب بخوانید:محاسن معاملات وکالتی/و...

وکالت، واگذاری اختیارات به شخص دیگر برای انجام امور حقوقی مشخص بوده و در واقع وکیل نماینده دیگری است. یکی از مشکلاتی که وکالت نامه های عادی دارند، خطر فسخ قرارداد توسط موکل است، در حالی برای این این مشکل وکالت بلاعزل پیشنهاد می شود که نوعی عقد وکالتی است که موکل حق فسخ را از خود گرفته و از وکالت های پایدار و غیر قابل فسخ است.

با نظر به این ویژگی عقد وکالت، گاهی طرفین ترجیح می دهند درصد احتمال پایان یافتن عقد وکالت را کاهش دهند. از این رو قانون، راه حلی را تحت عنوان وکالت بلاعزل پیش بینی کرده است که از انواع آن می توان به وکالت در طلاق و وکالت در حضانت فرزند بلاعزل اشاره کرد. با این حال، در وکالت بلاعزل نیز ممکن است شرایطی به وجود بیاید تا یکی از طرفین بخواهد آن را فسخ یا باطل کند. 

با توجه به اینکه وکالت بلاعزل از استحکام بیشتری از وکالت عادی برخوردار است ، این سوال به ذهن متبادر می شود که در چه شرایطی امکان باطل کردن این قرارداد وجود دارد. در این مقاله چگونگی ابطال وفسخ وکالت بلاعزل توضیح داده شده است و شرایط خاص مربوط به وکالت نامه بلاعزل در طلاق و حضانت بررسی شده است. 

وکالت بلاعزل چیست

در ماده 656 قانون مدنی عقد وکالت این گونه تعریف شده است. "وکالت عقدی است که به موجب آن یکی از طرفین طرف دیگر را برای انجام امری نایب خود م ینماید." یعنی شخصی دیگری را به عنوان نماینده خود برای انجام اموری قرار می دهد که وکالت دهنده را موکل و نماینده او را وکیل می نامند. در ادامه در ماده 678 مشخص میکند که عقد وکالت با عزل کردن وکیل توسط موکل منقضی می شود. با این حال در شرایطی دو طرف برای استحکام بخشیدن به عقد وکالت یا دلایل دیگر ترجیح می دهند تا موکل دیگر نتواند وکیل را بر کنار کند. 

برای پاسخ به این مشکل ماده 679 قانون مدنی راه حلی را پیشنهاد می دهد: "موکل می تواند هر وقت بخواهد وکیل را عزل کند مگر اینکه وکالت وکیل با عدم عزل در ضمن عقد لازمی شرط شده باشد."

با توجه به این ماده، در شرایطی موکل می تواند این حق عزل وکیل را از خود بگیرد که در اصطلاح، این نوع عقد وکالت، وکالت بلاعزل نامیده می شود. بنابراین مطابق ماده فوق، اگر عقد وکالت یا عدم عزل وکیل، ضمن یک عقد لازم که نوعی از عقود است که یک طرف نمی تواند آن را باطل کند، شرط شود، وکالت تبدیل به وکالت بلاعزل شده و از قاعدتا از جانب موکل قابل فسخ نمی باشد.

انعقاد عقد وکالت مانع نمی شود که موکل خود نتواند موضوع وکالت را انجام دهد. برای مثال اگر وکالت در فروش به شخصی داده است، خود موکل نیز می تواند مال خود را شخصا بفروشد. این نکته هم باید به خاطر داشت که وکالت عقدی جایز است به این معنی که با جنون یا فوت وکیل یا موکل فسخ می شود که وکالت بلاعزل نیز از این قضیه مستثنی نیست .

در ادامه مطلب بخوانید: ابطال وکالت بلاعزل حضانت / ابطال وکالت بلاعزل طلاق / از بین رفتن موضوع قرارداد یا انجام شدن آن / پایان مدت قرارداد در صورت زماندار بودن وکال اقاله عقد وکالت بلاعزل / استعفای وکیل / فوت وکیل یا موکل حجر وکیل یا موکل.

در پاسخ به اینکه وکالت بلاعزل چیست و انواع وکالت بلا عزل کدامند؟ باید ابتدا، به تعریف عقد وکالت پرداخت. بر اساس ماده 656 قانون مدنی، "وکالت، عقدی است که به موجب آن، یکی از طرفین، طرف دیگر را برای انجام امری، نایب خود می نماید." با توجه به این ماده، می توان گفت، وکالت، عقد است و در آن، یک طرف عقد، به دیگری، جهت انجام اموری، تفویض اختیار می کند. شایان ذکر است، وکالت، عقدی جایز می باشد؛ یعنی با اراده هرکدام از طرفین عقد یا فوت، جنون و سفه آن ها، قابل فسخ خواهد بود.

وکالت بلاعزل، عقد وکالتی است که در آن، موکل، علاوه بر تفیض اختیار به وکیل، حق برکناری و عزل وی را نیز از خود، ساقط کرده است. یعنی، دیگر نمی تواند عقد وکالت را برهم زند، مگر اینکه موضوعی که جهت انجام آن، اعطای وکالت شده، انجام شود یا از بین برود یا موکل، در دادگاه، اثبات کند که برخلاف عبارت موجود در وکالت نامه، وکالت یا عدم عزل وکیل را ضمن عقد خارج لازم، شرط نکرده و بنابراین، توافق میان وی و وکیل، جایز و قابل برهم زدن می باشد. 

در ادامه مطلب بخوانید: انواع وکالت بلاعزل/ خطرات وکالت بلاعزل / سوالات متداول