وکالت به چه معناست؟
وکالت به چه معناست؟
– قبل از اینکه بگیم وکالت به چه معناست بگو که چرا وکالت ؟ سرت شلوغه، وقت نداری، کارفرما بهت مرخصی نمیده، درسهات سنگینه، همهش مشغول کارهای خونهای، از کاغذبازی بدت میاد، هیچی درمورد مسائل حقوقی نمیدونی، اگه سرت کلاه بذارن چی؟ اگه با یه امضای اشتباه به خودت ضرر بزنی چی؟ اگه دادگاهت سالها طول بکشه و تهش شکست بخوری چی؟ اگه…
با جملات بالا همزادپنداری کردید؟ احتمالاً حداقل یک مورد از آنها را خودتان یا اطرافیانتان تجربه کرده باشید. آن هم در شرایطی که به وقت آزاد، پول کافی و دانش گسترده نیاز دارید تا پیگیر یک امر حقوقی باشید و گره از کارتان باز کنید. از طرفی در بسیاری از امور حقوقی، حضور خود شخص در فرایندهای قانونی لازم است و نمیتوان شبیه لیست سفارش خرید خانه، آن را به همسر سپرد و خود مشغول تماشای فیلم شد! پس راهکار چیست؟ آیا راهی وجود دارد که بتوان همه یا بخشی از اختیارات قانونی خود را به دیگری سپرد و پیگیری امور حقوقی را بر دوش او نهاد؟ بله، چارهی کار اینجاست: وکالت! با این مقاله از دفتر اسناد رسمی 136 استان بوشهر همراه باش …
معنی وکالت چیست؟
«وکالت عقدی جایز[۱] است که به موجب آن، به شخص دیگری نمایندگی و یا نیابت داده میشود که اموری را به جای موکل انجام دهد. اقدامات وکیل در هر زمینه محدود به اختیاراتی است که موکل به وی تفویض میکند.»
بسیار خوب، ظاهراً قانون هوای ما را داشته و فکر همه چیز را کرده است! وکالت دادن به فردی که میتواند یک متخصص حقوق یا غیر از آن باشد، حل و فصل بسیار از امور را تسهیل و تسریع میکند. اما کاربردهای یک قرارداد وکالت چیست؟
مزایای تنظیم قرارداد وکالت
همانطور که اشاره شد، از مزایای تنظیم قرارداد وکالت بین طرفین میتوان به تسهیل پیگیری امور حقوقی موکل توسط وکیل اشاره کرد. چنین قراردادی کاربرد زیادی در امور روزمره نظیر خرید و فروش ملک و ماشین، امور بانکی، پیگیری مسائل سهمالارث و… دارد و از اتلاف وقت موکل برای رفتوآمدهای اداری تا حد زیادی میکاهد. البته باید توجه کرد که انعقاد عقد وکالت نیازمند اطلاعات مکفی از جانب طرفین است؛ به طوری که طرفین بدانند چه نوع وکالت نامه محضری را امضا میکنند و درج امضا چه حقوقی در این قرارداد ایجاد میکند.
تفاوت وکالت بلاعزل و قابل عزل
اگر نام وکالت بلاعزل و وکالت قابل عزل را شنیده باشید احتمالاً برایتان سوال شده که این دو چه تفاوتی با هم دارند؟ یک وکالت ساده و قابل عزل، وکالتی است که طی آن موکل میتواند در هر زمانی که خواست، وکیل را از برعهده گرفتن اختیارات خود عزل کند. اما عقدی که مکرراً در دفترخانه تنظیم میگردد، وکالت بلاعزل است. به عبارتی، وکالت وکیل یا عدم عزل وکیل در ضمن عقد لازمی شرط شود.[۲]
انواع وکالت نامه حقوقی
اگر بخواهیم دستهبندی کلی انواع وکالت نامه حقوقی را بیان کنیم، باید به وکالت مطلق (تام) و وکالت مقید اشاره کنیم. چند لحظه دست نگه دارید! قبل از اینکه از روی بیحوصلگی و برای باز کردن دردسرهای حقوقی از سرتان به سراغ وکالت تام بروید، یا چون به کسی بیشتر از تخم چشمانتان اعتماد دارید بخواهید از روی هیجان او را وکیل مطلق خود کنید، باید معنی وکالت مطلق را بدانید!
وکالت مطلق یا تام چیست؟
پیچیدگی یا زمانبر بودن بسیاری از امور مالی و اداری باعث میشود افراد از وکالت مطلق یا تام برای پیگیری فرایندها کمک بگیرند. وکالت تام با تفویض اختیار اداره کردن اموال موکل به وکیل، به تسهیل و سرعتگیری این فرایندها کمک میکند. حواستان باشد که وکالت مطلق (تام) صرفاً برای پیگیری امور اداری و مالی است؛ بنابراین وکیلتان قرار نیست اختیار اموری همچون به ازدواج درآوردن یا طلاق دادن شما را هم بر عهده داشته باشد!
وکالت مقید چیست؟
اما در مقابل وکالت مطلق، وکالت مقید قرار میگیرد که در عقد آن میبایست نوع وکالت و مورد وکالت مشخص شود. مثلاً قصد دارید اتومبیل خود را بفروشید و فرصتی برای این کار ندارید. از طرفی نمیتوانید اختیار همهی اموال خود را به فرد خاصی بسپارید. پس اینجا وکالت مقید به کمک شما میآید و صرفاً با دادن «اختیار فروش اتومبیل» به وکیلتان، گره از مشکل شما باز میکند.
– ای بابا، سخت شد که… حالا من چهجوری مطمئن بشم متنی که توی عقد وکالت نامه نوشته میشه، اختیار تام میده یا مقید؟ میخواستم کارم راحت بشه ولی اینجوری که سختتر شد! اگه حین وکالت دادن اشتباه کنم و وکیلم اختیار همهی اموالم رو به عهده بگیره چی؟؟ اگه زمین و خونه و ماشینم رو بدون اطلاع من بفروشه و با پولش فرار کنه اونور آب چی؟؟؟ ای وای، اگه سرم کلاه بذاره و اموالم رو بالا بکشه چییییی…
صبر کنید! این همه استرس و هیجان برای قلبتان خوب نیست! گفتیم که وکالت دادن قرار است کار شما را سادهتر کند، نه سختتر. پس حتماً برای تنظیم متن قرارداد هم چارهای اندیشیده شده که نیاز به نگارش متن از سوی خود موکل و نگرانی از بابت ایرادات و ضعفهای آن نباشد! درست است که در تمام وکالتنامهها، قید صریح اسامی کلیه سازمانها و مراکز مورد نظر برای انجام امور مختلف توسط وکیل ضروری است؛ اما اغلب دفترخانهها متون از پیش تنظیمشدهای برای انواع وکالتنامه دارند که جزئیات آنها مورد دقت قرار گرفته و ایراداتشان برطرف شده است. بنابراین با راهنمایی خود دفترخانه میتوان به سادگی و با سرعت، قرارداد وکالت دقیقی تنظیم کرد که مانع از کلاه گذاشتن وکیل بر سرتان شود!
– خب، حالا من پشیمون شدم. دیگه نمیخوام اختیار اداره اموالم دست وکیل باشه و اون کارهام رو انجام بده. قصد دارم خودم پیگیر کارهای اداری باشم. آیا امکان فسخ قرارداد و عزل وکیل رو دارم؟!
نحوه فسخ قرارداد وکالت و عزل وکیل
خوب است بدانید که در یک قرارداد ساده، نهتنها شما بهعنوان موکل امکان فسخ وکالتنامه و عزل وکیل را دارید؛ بلکه وکیل نیز درصورت استعفا از وکالت میتواند قرارداد وکالت را باطل کند. به عبارت دیگر «وکالت، قراردادی است جایز؛ موکل میتواند هر زمان که بخواهد وکیلش را عزل و برکنار کند (ماده ۶۷۹ قانون مدنی)». علاوه بر عزل وکیل توسط موکل و استعفای وکیل، قرارداد وکالت براساس شرایط زیر نیز منتفی و باطل میشود:
فوت وکیل یا موکل
اثبات جنون وکیل یا موکل
از بین رفتن مورد وکالت (مثلا نابود شدن باغ مورد وکالت)
انجام عمل منافی با وکالت توسط موکل (همچون انجام امور باغ مورد وکالت توسط خود موکل)
اتمام مدت زمان قیدشده در اعتبار وکالت نامه
نکته مهم در وکالت حین خرید و فروش
فرض کنید قصد خرید یک ملک یا خودرو را دارید. فروشنده مبلغ آن را دریافت میکند؛ اما فرایند انجام امور اداری و انتقال مالکیت ممکن است طول بکشد. در این صورت چه تضمینی وجود دارد که فروشنده پس از دریافت مبلغ، آن را انکار کرده و مال خود را واگذار نکند؟ در چنین شرایطی معمولاً دفاتر اسناد رسمی وکالتنامه بلاعزلی را برای خریدار تنظیم میکنند که به موجب آن میتواند اختیار انتقال مالکیت مورد معامله را برعهده بگیرد و در زمان مناسب به نام خود سند بزند. البته باید توجه کرد که این وکالتنامه هم با جنون یا فوت طرفین فسخ میشود و فرایند انتقال مالکیت باید ازطریق وراث ادامه یابد که قاعدتاً وقتگیر و پردردسر است. لذا توصیه میشود در اولین فرصت پس از خرید مال، امور اداری آن را انجام داده و به نام خود سند بزنید.
در ادامه مطلب بخوانید: اطلاع به سردفتر بابت عزل وکیل / دلیل ضرورت ثبت رسمی قرارداد وکالت / امتیازات تنظیم وکالت رسمی و...
