دفتر 136 اسناد رسمی استان بوشهر

وکالت، واگذاری اختیارات به شخص دیگر برای انجام امور حقوقی مشخص بوده و در واقع وکیل نماینده دیگری است. یکی از مشکلاتی که وکالت نامه های عادی دارند، خطر فسخ قرارداد توسط موکل است، در حالی برای این این مشکل وکالت بلاعزل پیشنهاد می شود که نوعی عقد وکالتی است که موکل حق فسخ را از خود گرفته و از وکالت های پایدار و غیر قابل فسخ است.

با نظر به این ویژگی عقد وکالت، گاهی طرفین ترجیح می دهند درصد احتمال پایان یافتن عقد وکالت را کاهش دهند. از این رو قانون، راه حلی را تحت عنوان وکالت بلاعزل پیش بینی کرده است که از انواع آن می توان به وکالت در طلاق و وکالت در حضانت فرزند بلاعزل اشاره کرد. با این حال، در وکالت بلاعزل نیز ممکن است شرایطی به وجود بیاید تا یکی از طرفین بخواهد آن را فسخ یا باطل کند. 

با توجه به اینکه وکالت بلاعزل از استحکام بیشتری از وکالت عادی برخوردار است ، این سوال به ذهن متبادر می شود که در چه شرایطی امکان باطل کردن این قرارداد وجود دارد. در این مقاله چگونگی ابطال وفسخ وکالت بلاعزل توضیح داده شده است و شرایط خاص مربوط به وکالت نامه بلاعزل در طلاق و حضانت بررسی شده است. 

وکالت بلاعزل چیست

در ماده 656 قانون مدنی عقد وکالت این گونه تعریف شده است. "وکالت عقدی است که به موجب آن یکی از طرفین طرف دیگر را برای انجام امری نایب خود م ینماید." یعنی شخصی دیگری را به عنوان نماینده خود برای انجام اموری قرار می دهد که وکالت دهنده را موکل و نماینده او را وکیل می نامند. در ادامه در ماده 678 مشخص میکند که عقد وکالت با عزل کردن وکیل توسط موکل منقضی می شود. با این حال در شرایطی دو طرف برای استحکام بخشیدن به عقد وکالت یا دلایل دیگر ترجیح می دهند تا موکل دیگر نتواند وکیل را بر کنار کند. 

برای پاسخ به این مشکل ماده 679 قانون مدنی راه حلی را پیشنهاد می دهد: "موکل می تواند هر وقت بخواهد وکیل را عزل کند مگر اینکه وکالت وکیل با عدم عزل در ضمن عقد لازمی شرط شده باشد."

با توجه به این ماده، در شرایطی موکل می تواند این حق عزل وکیل را از خود بگیرد که در اصطلاح، این نوع عقد وکالت، وکالت بلاعزل نامیده می شود. بنابراین مطابق ماده فوق، اگر عقد وکالت یا عدم عزل وکیل، ضمن یک عقد لازم که نوعی از عقود است که یک طرف نمی تواند آن را باطل کند، شرط شود، وکالت تبدیل به وکالت بلاعزل شده و از قاعدتا از جانب موکل قابل فسخ نمی باشد.

انعقاد عقد وکالت مانع نمی شود که موکل خود نتواند موضوع وکالت را انجام دهد. برای مثال اگر وکالت در فروش به شخصی داده است، خود موکل نیز می تواند مال خود را شخصا بفروشد. این نکته هم باید به خاطر داشت که وکالت عقدی جایز است به این معنی که با جنون یا فوت وکیل یا موکل فسخ می شود که وکالت بلاعزل نیز از این قضیه مستثنی نیست .

در ادامه مطلب بخوانید: ابطال وکالت بلاعزل حضانت / ابطال وکالت بلاعزل طلاق / از بین رفتن موضوع قرارداد یا انجام شدن آن / پایان مدت قرارداد در صورت زماندار بودن وکال اقاله عقد وکالت بلاعزل / استعفای وکیل / فوت وکیل یا موکل حجر وکیل یا موکل.

در پاسخ به اینکه وکالت بلاعزل چیست و انواع وکالت بلا عزل کدامند؟ باید ابتدا، به تعریف عقد وکالت پرداخت. بر اساس ماده 656 قانون مدنی، "وکالت، عقدی است که به موجب آن، یکی از طرفین، طرف دیگر را برای انجام امری، نایب خود می نماید." با توجه به این ماده، می توان گفت، وکالت، عقد است و در آن، یک طرف عقد، به دیگری، جهت انجام اموری، تفویض اختیار می کند. شایان ذکر است، وکالت، عقدی جایز می باشد؛ یعنی با اراده هرکدام از طرفین عقد یا فوت، جنون و سفه آن ها، قابل فسخ خواهد بود.

وکالت بلاعزل، عقد وکالتی است که در آن، موکل، علاوه بر تفیض اختیار به وکیل، حق برکناری و عزل وی را نیز از خود، ساقط کرده است. یعنی، دیگر نمی تواند عقد وکالت را برهم زند، مگر اینکه موضوعی که جهت انجام آن، اعطای وکالت شده، انجام شود یا از بین برود یا موکل، در دادگاه، اثبات کند که برخلاف عبارت موجود در وکالت نامه، وکالت یا عدم عزل وکیل را ضمن عقد خارج لازم، شرط نکرده و بنابراین، توافق میان وی و وکیل، جایز و قابل برهم زدن می باشد. 

در ادامه مطلب بخوانید: انواع وکالت بلاعزل/ خطرات وکالت بلاعزل / سوالات متداول